Examkin

Question

Difficulty: MediumErozyon ve Heyelan

Türkiye'de özellikle Karadeniz gibi eğimin ve yağışın fazla olduğu bölgelerde heyelan, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi kurak bölgelerde ise erozyon olayları yer şekillerinin şekillenmesinde önemli rol oynar. Erozyona karşı alınan önlemlerin birçoğu aynı zamanda heyelan riskini de azaltmayı amaçlasa da, bazı uygulamaların heyelan üzerindeki etkisi oldukça sınırlı kalabilmektedir.

Buna göre, killi bir yapıya sahip ve tabakaların eğim yönünde uzandığı bir yamaçta, yüzey erozyonunu önlemede başarılı olmasına rağmen, derin tabakalı bir heyelanı engellemede tek başına yetersiz kalan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Eğim doğrultusuna dik taraçalar (sekiler) oluşturulması
  2. Yamacın yoğun şekilde ağaçlandırılarak bitki örtüsünün korunmasıAnswer
  3. C
    Yamaçtaki fazla suyun drenaj kanalları aracılığıyla tahliye edilmesi
  4. D
    Yamacın alt (topuk) kısmına güçlü istinat duvarlarının örülmesi
  5. E
    Yamaç dengesini bozacak kazı ve yarma çalışmalarından kaçınılması

Answer

Yamacın yoğun şekilde ağaçlandırılması, yüzey erozyonunu önlemede etkili olsa da derin tabakalı heyelanları engellemede yetersiz kalır.
Ağaçlandırma çalışması, toprağın üst kısmını bitki kökleriyle sararak rüzgar ve su erozyonuna karşı korur. Ancak heyelan, toprağın çok daha derin katmanlarının (bazen ana kayanın üzerindeki tüm kütlenin) yer çekimi, eğim ve aşırı yağış etkisiyle kaymasıdır. Özellikle killi arazilerde ağaç kökleri kayma düzlemine kadar inemez ve ağaçların oluşturduğu kütle, eğimli yamaca ek bir yük bindirerek kaymayı kolaylaştırabilir.

Step-by-Step Solution

1
Erozyon ve heyelan mekanizmalarını karşılaştırın.
Erozyon yüzeydeki toprağın süpürülmesidir; heyelan ise tabakaların kütle halinde kaymasıdır.
Müdahalenin hangi derinliğe etki ettiğini anlamak için bu ayrım gereklidir.
2
Bitki örtüsünün (ağaçların) etkisini analiz edin.
Ağaç kökleri yüzey toprağını tutar ancak derinlerdeki killi tabakaya ulaşamaz.
Heyelanlar genellikle bitki köklerinin çok daha altındaki kayma düzlemlerinde gerçekleşir.
3
Killi yapının ve ağırlık faktörünün etkisini değerlendirin.
Yoğun ağaçlandırma, yamaca ek ağırlık (yük) bindirir.
Aşırı yağış alan killi yamaçlarda bu ek ağırlık ve ağaçların kökleri vasıtasıyla suyun derine sızması, yer çekimi etkisini artırarak heyelanı tetikleyebilir.

Key Concept

Bitki örtüsünün erozyon ve heyelan üzerindeki farklı etkisi

Hints

1
Erozyon yüzeyel bir olayken, heyelan daha derin katmanları ilgilendiren bir kütle hareketidir.
2
Karadeniz'de gür ormanların altında bile şiddetli heyelanların yaşanabildiğini hatırlayın.

Practice More

Erozyon ve heyelanın Türkiye üzerindeki bölgesel dağılımını (Karadeniz vs. İç Anadolu) harita üzerinde inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Olayı derinlik farkı üzerinden düşünün: Köklerin ulaştığı derinlik ile heyelanın gerçekleştiği tabaka derinliği aynı mıdır?
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Erozyon ve Heyelan

More questions from this topic