I. Dünya Savaşı devam ederken İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'nin Asya ve Orta Doğu topraklarını taksim etmek amacıyla kendi aralarında ve yerel aktörlerle akdettikleri gizli mutabakatlar, savaş sonrasında hem müttefikler arası çıkar çatışmalarına hem de ciddi diplomatik krizlere zemin hazırlamıştır.
Bu bağlamda gizli antlaşmaların içeriği, karşılıklı etkileşimleri ve ortaya çıkardığı diplomatik sonuçlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A1915 tarihli İstanbul (Boğazlar) Antlaşması ile İngiltere ve Fransa, Akdeniz havzasındaki dengeleri korumak amacıyla On İki Ada ve Trablusgarp üzerindeki İtalyan egemenliğini Çarlık Rusyası'nın onayına tabi tutmuştur.
- BSykes-Picot Antlaşması'nda Kudüs ve kutsal yerler bölgesinin doğrudan İngiliz sömürge idaresine bırakılması kararlaştırılmış, Fransa'ya ise yalnızca Basra Körfezi kıyılarında ticari ayrıcalık tanınmıştır.
- Sykes-Picot Antlaşması ile Fransa'nın kontrolüne bırakılması öngörülen Suriye ve Kilikya bölgeleri, İngiltere'nin Şerif Hüseyin ile akdettiği Mac-Mahon Mutabakatı'ndaki bağımsız Arap devleti sınırlarıyla çelişmiş ve İtilaf bloğu içinde diplomatik uyuşmazlıklara yol açmıştır.Answer
- DSaint-Jean-de-Maurienne Antlaşması ile İtalya'ya vadedilen Boğazlar ve Doğu Trakya bölgesi, Petrograd Protokolü ile Rusya'ya tanınan hakların geçersiz kılınması neticesinde İtalyan nüfuz alanına dahil edilmiştir.
- EMac-Mahon Görüşmeleri sonucunda Çarlık Rusyası, Doğu Anadolu'daki toprak taleplerinden vazgeçme karşılığında Arap Yarımadası üzerinde kurulacak mandater yönetimlerin garantörü olmayı kabul etmiştir.
Answer
Sykes-Picot Antlaşması ile Fransa'nın kontrolüne bırakılması öngörülen Suriye ve Kilikya bölgeleri, İngiltere'nin Şerif Hüseyin ile akdettiği Mac-Mahon Mutabakatı'ndaki bağımsız Arap devleti sınırlarıyla çelişmiş ve İtilaf bloğu içinde diplomatik uyuşmazlıklara yol açmıştır.
I. Dünya Savaşı sırasında İngiltere'nin Mısır Yüksek Komiseri Henry McMahon ile Hicaz Emiri Şerif Hüseyin arasında yapılan görüşmelerde Araplara vadedilen bağımsız krallık sınırları (Suriye, Filistin, Irak ve Arap Yarımadası) ile İngiltere ve Fransa'nın kendi aralarında imzaladığı Sykes-Picot Antlaşması hükümleri doğrudan çatışmıştır. Sykes-Picot ile Suriye kıyıları ve Kilikya Fransa'nın doğrudan denetimine, Suriye'nin iç kısımları ise Fransız himayesindeki Arap devletine bırakılmıştır. Bu durum savaş sonrasında İtilaf müttefikleri ve yerel Arap liderliği arasında derin uyuşmazlıklar ve çatışmalar yaratmıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
I. Dünya Savaşı Gizli Paylaşım Antlaşmaları Arasındaki Diplomatik Çelişkiler ve Hükümler
Hints
1
İngiltere'nin savaş sırasında Araplarla yaptığı görüşmelerde vadettiği sınırlar ile Fransa ile yaptığı gizli paylaşım antlaşmasındaki coğrafi alanları karşılaştırınız.
2
Mac-Mahon Görüşmeleri'nde Şerif Hüseyin'e vadedilen Suriye topraklarının, Sykes-Picot Antlaşması'nda hangi devletin nüfuz veya doğrudan kontrol alanına bırakıldığını hatırlayınız.
3
Sykes-Picot Antlaşması'nda Suriye ve Kilikya'nın Fransa'ya bırakılması, İngiltere'nin bağımsız Arap devleti vaadiyle çelişen en temel uyuşmazlık konusudur.
Practice More
Gizli antlaşmaların Bolşevik İhtilali sonrası Rusya tarafından Sarı Kitap ile dünya kamuoyuna açıklanmasının Paris Barış Konferansı kararlarına ve Wilson İlkeleri'ne etkilerini analiz ediniz.
Alternative Method
Gizli antlaşmalar tablosu oluşturarak (İstanbul -> Boğazlar / Rusya; Londra -> On İki Ada, Antalya / İtalya; Sykes-Picot -> Orta Doğu paylaşımı / İngiltere-Fransa; Petrograd -> Doğu Anadolu / Rusya; St. Jean de Maurienne -> İzmir ve Batı Anadolu / İtalya; Mac-Mahon -> Arap bağımsızlığı / İngiltere-Şerif Hüseyin) her seçeneği antlaşmanın gerçek kapsamı ile eleme yöntemiyle doğrulayabilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s