Türkiye'de dış kuvvetler ve kütle hareketlerinin yer şekilleri üzerindeki etkisi incelendiğinde, erozyon ve heyelan olaylarının oluşum mekanizmaları ile bunlara karşı alınacak önlemler arasında belirgin farklar olduğu görülür. Erozyon, toprağın üst kısmının dış kuvvetlerle süpürülmesi şeklinde ilerleyen uzun süreli bir süreçken; heyelan, yamacın bir kısmının kütle halinde kaymasıyla sonuçlanan ani bir olaydır.
Buna göre, Karadeniz Bölgesi gibi dik eğimli ve bol yağışlı sahalarda heyelan riskine karşı yürütülen ağaçlandırma çalışmalarının, İç Anadolu'daki erozyonla mücadeledeki kadar kesin bir çözüm sunmamasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Heyelanın, bitki köklerinin ulaştığı derinliğin çok altında, anakaya üzerindeki bir kayma düzlemi boyunca kütlesel bir yer değiştirme olmasıAnswer
- BHeyelan görülen sahalarda killi tabakaların suyu emerek hacimce genişlemesinin, ağaçların fiziksel engel oluşturma kapasitesinden daha yüksek olması
- CTürkiye'de heyelan olaylarının çoğunlukla ağaçların vejetasyon döneminin dışında, şiddetli sağanaklar ve kar erimeleriyle tetiklenmesi
- DErozyonun beşerî faaliyetlerle (yanlış arazi kullanımı) tetiklenmesi, heyelanın ise sadece doğal jeolojik faktörlere bağlı gelişmesi
- EHeyelan bölgelerindeki yüksek nemin ağaç köklerinin çürümesine neden olarak toprağı tutma işlevini tamamen ortadan kaldırması
Answer
Heyelanın, bitki köklerinin ulaştığı derinliğin çok altında, anakaya üzerindeki bir kayma düzlemi boyunca kütlesel bir yer değiştirme olması
Doğru cevap, heyelanın mekanizmasını derinlik farkıyla açıklar. Erozyon, toprağın en üst tabakasının süpürülmesi olduğu için bitki örtüsü bunu fiziksel bir engel (kökler ve yapraklar) olarak durdurabilir. Ancak heyelan, çoğu zaman bitki köklerinin asla ulaşamayacağı kadar derindeki bir kayma düzlemi (slip plane) üzerinde gerçekleşen kütlesel bir yer değiştirmedir. Bu nedenle ağaçlandırma erozyonu neredeyse tamamen durdurabilirken, heyelanı durdurmakta tek başına yeterli değildir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Erozyon ve Heyelan Arasındaki Derinlik ve Mekanizma Farkı
Hints
1
Erozyon toprağın yüzeyiyle, heyelan ise toprağın ve anakayanın derin kütlesiyle ilgilidir.
2
Bir ağacın kökleri ortalama birkaç metre derinliğe inerken, heyelanlar onlarca metre derinlikteki tabakalarda oluşabilir.
Practice More
Heyelan riskini artıran 'tabakaların eğime paralel uzanması' durumunun Karadeniz ve Akdeniz dağlarındaki farklarını inceleyiniz.
Alternative Method
Heyelanla mücadelede ağaçlandırmadan ziyade drenaj kanalları (suyun tahliyesi) ve istinat duvarları gibi mühendislik çözümlerinin önceliğini düşünerek cevaba ulaşılabilir.
Estimated Time:1m 30s