Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ot Formasyonu

Türkiye'de ot formasyonları; iklimsel koşullar, yükselti faktörü ve beşerî müdahalelerle şekillenmiş kompleks bir yapı sunmaktadır. Aşağıda, Türkiye'nin farklı bölgelerinde yer alan üç ayrı gözlem merkezine ait ekolojik veriler özetlenmiştir:

* I. Merkez: 11001300 m1100-1300\ m yükselti basamağında yer alan, içerisinde meşe ve ardıç topluluklarına ait ağaç kalıntıları (relikt) bulunan, ilkbahar yağışlarıyla yeşeren ve sığır kuyruğu gibi türlerin baskın olduğu saha.
* II. Merkez: 2000 m2000\ m üzerindeki yükseltilerde, düşük buharlaşma ve yaz yağışları sayesinde yılın büyük bölümünde yeşil kalan, gür ot topluluklarının ve çernezyom toprakların bulunduğu yüksek plato sahası.
* III. Merkez: İç kesimlerde, deniz etkisinin giremediği kapalı havzalarda, yıllık yağışın 300 mm300\ mm altında kaldığı ve doğal yapısı bozulmamış kurakçıl otların (yavşan otu) görüldüğü saha.

Bu gözlem merkezlerindeki vejetasyon karakteristikleri dikkate alındığında, ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. II. merkezdeki vejetasyon kuşağı, düşük sıcaklıkların ağaç yetişmesini sınırlandırdığı bir alanda gelişen klimaks evresindeki doğal bir ot formasyonudur.Answer
  2. B
    I. merkezdeki türlerin varlığı, bölgenin birincil vejetasyonunun bozkır olduğunu ve sahanın mutlak kurak bir iklim rejimine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.
  3. C
    III. merkezde görülen kurakçıl yapının temel nedeni, sahanın bulunduğu enlem derecesine bağlı olarak yıl boyunca dinamik yüksek basınç merkezlerinin etkisi altında kalmasıdır.
  4. D
    I ve III. merkezlerdeki vejetasyon farkı, sadece toprak türlerinin fiziksel özelliklerinden kaynaklanan edafik bir ayrışmanın sonucudur.
  5. E
    II. merkezdeki ot topluluklarının yaz boyu yeşil kalması, bölgedeki toprak yapısının killi ve su tutma kapasitesinin çok yüksek olmasıyla açıklanmaktadır.

Answer

II. merkezdeki vejetasyon kuşağı, düşük sıcaklıkların ağaç yetişmesini sınırlandırdığı bir alanda gelişen klimaks evresindeki doğal bir ot formasyonudur.
II. merkezde tanımlanan özellikler (2000 m üzeri, yaz yağışları, çernezyom topraklar) tipik olarak Erzurum-Kars ve Doğu Karadeniz'in yüksek kesimlerindeki Alpin Çayırları tarif etmektedir. Bu alanlarda ağaç yetişememesinin sebebi insan müdahalesi değil, düşük sıcaklıkların (yaz sıcaklığı yetersizliği) oluşturduğu doğal fizyolojik sınırdır. Bu nedenle bu topluluklar klimaks (olgun) evrededir.

Step-by-Step Solution

1
Merkezlerin vejetasyon tiplerini tanımlama
I. Merkez: Antropojen Bozkır (ağaç kalıntıları ipucudur). II. Merkez: Alpin Çayır (yükseklik, yaz yağışı ve çernezyom ipucudur). III. Merkez: Doğal Bozkır (aşırı kuraklık ipucudur).
Türlerin ve ekolojik şartların analizi, formasyonun kökenini belirlemek için gereklidir.
2
Oluşum nedenlerini karşılaştırma
I. merkezde beşerî etki, II ve III. merkezlerde iklimsel/doğal etki baskındır.
Soruda en kapsamlı yargı istendiği için formasyonların doğallık ve klimaks durumları sorgulanmalıdır.
3
Alpin çayırların ekolojik sınırını analiz etme
Yüksek dağlarda ağaç yetişme sınırını belirleyen temel faktör yaz sıcaklıklarıdır. Bu sınırın ötesi, ot formasyonunun doğal egemenlik alanıdır.
II. merkezdeki durumun 'klimaks' ve 'doğal' olduğunu doğrulamak için fiziksel coğrafya prensiplerini uygulamak gerekir.

Key Concept

Türkiye'deki ot formasyonlarının (bozkır, antropojen bozkır, çayır) ekolojik köken farkları ve yükselti sınırları.

Hints

1
İstasyonlardaki bitkilerin 'doğal mı' yoksa 'insan eliyle mi' orada olduğunu ayırt etmeye çalışın.
2
İçerisinde ağaç kalıntısı (meşe, ardıç) olan bozkırların 'antropojen' (beşerî kökenli) olduğunu hatırlayın.
3
Alpin çayırların yüksek dağlarda ağaç yetişme sınırının bittiği yerde başlayan doğal bir kuşak olduğunu dikkate alın.

Practice More

Türkiye'deki orman üst sınırı ve bitki kuşaklarının dikey dağılımı arasındaki ilişkiyi tekrar etmeniz bu tip karmaşık soruları çözmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question