Examkin

Question

Difficulty: Very hardYasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu iki kurumun hukuki niteliği, kapsamı ve sonuçları bakımından doğrudur?

  1. Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki söz ve oylarından dolayı hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğunu kesin olarak kaldırırken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği süresince sadece ceza yargılamasını engelleyen, hukuk davalarına ise engel teşkil etmeyen bir usul güvencesidir.Answer
  2. B
    Yasama sorumsuzluğu TBMM Genel Kurulu kararıyla salt çoğunlukla kaldırılabilirken, yasama dokunulmazlığı mutlak nitelikte olup milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece hiçbir şekilde kaldırılamaz.
  3. C
    Yasama dokunulmazlığı milletvekilinin görev süresi bittikten sonra da suçun zamanaşımı süresince devam ederken, yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece geçerli olan geçici bir korumadır.
  4. D
    Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın 1414. maddesindeki durumlar yasama sorumsuzluğunun istisnalarıdır ve bu durumlarda milletvekilinin Meclis'teki oyundan dolayı yargılanması mümkündür.
  5. E
    Yasama sorumsuzluğu sadece ceza davalarına karşı bir koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı milletvekilini hem ceza hem de hukuk (tazminat) davalarına karşı koruyan mutlak bir kalkan niteliğindedir.

Answer

Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem hukuki sorumluluğu kaldırdığı, dokunulmazlığın ise sadece ceza yargılamasını engellediği ifade doğrudur.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis içindeki faaliyetlerinden dolayı ömür boyu koruma sağlayan maddi bir hukuk kurumudur ve bu eylemler nedeniyle kişiye ne ceza verilebilir ne de tazminata hükmedilebilir. Yasama dokunulmazlığı ise sadece milletvekilliği süresince geçerli olan, Meclis kararıyla kaldırılabilen ve sadece ceza davası/soruşturması işlemlerini durduran bir usul güvencesidir; milletvekiline karşı hukuk (tazminat) davası açılmasına engel teşkil etmez.

Step-by-Step Solution

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz et.
Yasama sorumsuzluğu 'maddi' bir bağışıklıktır. Milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri nedeniyle hiçbir şekilde (ne ceza ne tazminat) sorumlu tutulamayacağı anlamına gelir.
Sorumsuzluğun amacı yasama organının iradesini her türlü baskıdan uzak tutmaktır.
2
Yasama dokunulmazlığının kapsamını belirle.
Yasama dokunulmazlığı 'usulü' bir bağışıklıktır. Sadece ceza hukukuna ilişkin işlemlerden (tutuklama, sorgulama, yargılama) korur.
Dokunulmazlık, keyfi cezai takibatlarla vekilin yasama faaliyetine katılımının engellenmesini önler.
3
Hukuk davaları (tazminat) yönünden karşılaştırma yap.
Sorumsuzluk kapsamında söylenen sözler için tazminat davası açılamaz (sorumluluk kalkmıştır). Ancak dokunulmazlık kapsamında kalan Meclis dışı eylemler için hukuk davası (tazminat) açılmasına bir engel yoktur.
Anayasa m. 83/283/2 sadece cezai işlemleri saymıştır; vekilin malvarlığına yönelik hukuk davaları Meclis çalışmalarını doğrudan felç etmediği kabul edilir.
4
Verilen seçenekleri karşılaştırarak sonuca ulaş.
Yasama sorumsuzluğunun mutlak ve maddi, dokunulmazlığın ise nispi ve usulü olduğunu, ayrıca hukuk davaları farkını belirten seçenek doğrudur.
Anayasal düzenlemeler ve yerleşik hukuk doktrini bu ayrımı kesin olarak yapmaktadır.

Key Concept

Yasama Bağışıklıklarının Maddi ve Usulü Ayrımı

Hints

1
Sorumsuzluk ve dokunulmazlık arasındaki 'mutlaklık' ve 'nispilik' farkını hatırlayın.
2
Yasama dokunulmazlığına dair maddede (83/283/2) sadece 'tutma, sorguya çekme, tutuklama ve yargılama' kelimeleri geçer; bu kelimelerin ceza hukukuna mı yoksa hukuk hukukuna mı ait olduğunu düşünün.
3
Hangi bağışıklığın vekilin sözlerinden dolayı dava açılmasını sonsuza dek engellediğini, hangisinin ise sadece yargılamayı dönem sonuna ertelediğini değerlendirin.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sorumsuzluk = Meclis içi 'söz/oy' (Sonsuz koruma), Dokunulmazlık = Meclis dışı 'suç' (Geçici koruma) kodlamasıyla seçenekleri eleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

More questions from this topic