Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Dağları

Türkiye’nin yer şekilleri üzerine araştırma yapan bir coğrafyacı; dağların oluşum mekanizmalarının, uzanış doğrultularının ve yükselti değerlerinin bölgedeki ekonomik faaliyetler ile ulaşım sistemleri üzerinde belirleyici olduğunu gözlemlemiştir.

Buna göre, aşağıda verilen dağlar ve bu dağların yer şekli özelliklerinin ulaşım/ticaret üzerindeki etkileriyle ilgili eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Kaz Dağları – Ege Bölgesi'nde kırılma (faylanma) ile oluşması ve kıyıya dik uzanması sayesinde, deniz etkisinin graben alanları üzerinden iç kesimlere kolayca ulaşmasını sağlaması.
  2. B
    Kaçkar Dağları – Alp-Himalaya kıvrım kuşağı içerisinde yer alması ve kıyıya paralel, yüksek bir set oluşturması nedeniyle kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımın Zigana gibi zorlu geçitlere mahkum kalması.
  3. C
    Nur (Amanos) Dağları – Horst yapısında olmasına rağmen Akdeniz kıyısında kıyıya paralel uzanması sebebiyle, Çukurova ile Hatay arasındaki kara yolu bağlantısının Belen Geçidi üzerinden sağlanması.
  4. D
    Canik Dağları – Kuzey Anadolu Dağları içerisinde yer almasına rağmen yükseltisinin az olması ve kıyı çizgisinin gerisinde bulunmasıyla Samsun Limanı'nın hinterlandının (art bölgesinin) genişlemesine olanak tanıması.
  5. Erciyes Dağı – Volkanik bir koni şeklinde oluşması ve geniş tabanlı bir kütle olması nedeniyle, İç Anadolu Bölgesi'ndeki demir yolu hatlarının Marmara Bölgesi'ndeki hatlardan daha yüksek maliyetli tünellere ihtiyaç duymasına yol açması.Answer

Answer

İç Anadolu'daki tek bir volkanik kütlenin (Erciyes), bölgedeki genel ulaşım maliyetlerini Türkiye'nin sarp sıradağ kuşaklarından daha yüksek hale getireceği yönündeki ifade yanlıştır.
İç Anadolu Bölgesi yer şekilleri bakımından genel olarak sadedir. Erciyes Dağı gibi volkanik kütleler tekil konilerdir ve ulaşım ağları bu dağların çevresinden kolayca geçebilir. Bu durum, sıradağların bulunduğu Doğu Karadeniz veya Batı Karadeniz gibi alanlarla kıyaslandığında ulaşım maliyetlerini o seviyelere çıkarmaz. Marmara Bölgesi ise sanıldığı kadar düz değildir; Yıldız Dağları, Biga Yarımadası ve Samanlı Dağları gibi engebeli alanlar demir yolu maliyetlerini etkileyebilir.

Step-by-Step Solution

1
Dağların oluşum ve uzanış tiplerini analiz etme
Kaz (Kırıklı-Dik), Kaçkar (Kıvrımlı-Paralel), Nur (Kırıklı-Paralel), Canik (Kıvrımlı-Alçak), Erciyes (Volkanik-Münferit).
Her dağ tipinin ulaşım üzerindeki etkisi farklıdır.
2
Ulaşım ve maliyet ilişkisini değerlendirme
Sıradağlar (Kaçkar, Nur) ulaşımı zorlaştırırken, alçak dağlar (Canik) veya dik uzananlar (Kaz) kolaylaştırır.
Maliyetler, dağın aşılması gereken bir set oluşturup oluşturmadığına bağlıdır.
3
Volkanik dağların topografik etkisini inceleme
Erciyes gibi volkanik dağlar genelde münferit konilerdir ve geniş düzlükler içinde etrafından dolanılması kolay kütlelerdir.
Sıradağlar gibi yüzlerce kilometrelik aşılması zor bir engel teşkil etmezler.

Key Concept

Dağların Uzanış Doğrultusu ve Ulaşım Maliyetleri

Hints

1
Türkiye'de ulaşımı asıl zorlaştıran unsur sıradağların (paralel uzanış) varlığıdır.
2
Canik Dağları'nın Samsun'a etkisi ile Kaçkar Dağları'nın Rize'ye etkisini kıyaslayın.
3
İç Anadolu'daki volkanik dağlar genellikle tek başlarına yükselen kütlelerdir, aşılması zor duvarlar değildir.

Practice More

Türkiye'deki liman hinterlandlarını ve dağların bu hinterlanda etkisini tekrar inceleyin.

Alternative Method

Samsun ve Rize limanlarının gelişmişlik farkını düşünerek Canik ve Kaçkar seçeneklerini eleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question