Türkiye'de bazı tarım ürünlerinin ekim alanlarının belirlenmesinde iklim ve toprak özellikleri gibi doğal faktörlerin yanı sıra; devlet kontrolü, sanayi tesislerine yakınlık veya daha kârlı ürünlerle rekabet gibi beşerî ve ekonomik faktörler de belirleyici olmaktadır.
Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin ekim alanının sınırlı olmasının temel gerekçesi, karşısında yanlış verilmiştir?
- APirinç: Sivrisineklerin neden olduğu sıtma hastalığı riski dolayısıyla yerleşim yerlerinden uzak, denetimli alanlarda yetiştirilmesi
- BKenevir: Lif ve kağıt sanayisi için önemli olsa da uyuşturucu madde elde edilme riski nedeniyle sadece belirli illerde izinle üretilmesi
- Şeker pancarı: Akdeniz ve Ege kıyı kuşağında doğal yetişme koşullarının (sıcaklık ve nem) bitkinin biyolojik gelişimine izin vermemesiAnswer
- DTütün: Üretimde kalite standartlarının korunması ve piyasada arz-talep dengesinin sağlanması amacıyla devletin kota uygulaması
- EHaşhaş: Tıbbi amaçlı ilaç ham maddesi (alkaloit) içermesi ve kötüye kullanım riskine karşı Birleşmiş Milletler denetiminde ve devlet kontrolünde üretilmesi
Answer
Şeker pancarının Akdeniz ve Ege kıyılarında üretilmemesinin temel nedeni doğal koşulların elverişsizliği değil, ekonomik getirisinin diğer ürünlere göre daha düşük olmasıdır.
Şeker pancarı ile ilgili verilen gerekçe yanlıştır. Şeker pancarının Akdeniz ve Ege kıyı ovalarında ekilmemesinin asıl sebebi, bu bölgelerdeki yüksek verimli arazilerde pamuk, mısır, turunçgil ve seracılık gibi kâr marjı şeker pancarından çok daha yüksek olan 'ekonomik değeri yüksek ürünlerin' (sanayi ve ihracat bitkileri) tercih edilmesidir. Yani engel doğal değil, ekonomiktir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Tarımda Ekonomik Rekabet ve Beşerî Sınırlamalar
Hints
1
Bir ürünün bir yerde yetişmemesi her zaman 'iklimin kötü olması' anlamına gelmez; bazen başka bir ürün daha çok kazandırdığı için tercih edilmez.
2
Şeker pancarı sulama yapılan her yerde yetişebilir. Ancak kıyı ovalarında toprak çok değerlidir ve şeker pancarı bu toprağın 'kirasına' değmez.
3
Akdeniz'de turunçgiller dururken kimse şeker pancarı ekmez. Bu durum 'ekonomik rekabet' (Opportunity Cost) ilkesiyle açıklanır.
Practice More
Benzer bir durum mısır için de geçerlidir. Mısır eskiden sadece Karadeniz'de (doğal) yetişirken, sulama ile Akdeniz ve İç Anadolu'da (beşerî) daha yaygın hale gelmiştir.
Estimated Time:1m 30s