Question

Difficulty: HardTürkiye'de Madenler

Türkiye, jeolojik yapısı ve çeşitliliği sayesinde çok sayıda yer altı kaynağına ev sahipliği yapsa da bazı stratejik madenlerin rezerv miktarı ve tenör oranı, artan sanayi talebini karşılamada yetersiz kalmaktadır. Bu durum, özellikle tarımsal verimliliğin temel taşı olan gübre sanayisinde kullanılan fosfat madeni için belirleyici bir karakteristik oluşturmaktadır.

Buna göre, Türkiye'deki fosfat madeni ve bu madene dayalı sanayi faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Türkiye'nin en önemli fosfat yatakları ve bu madeni işleyerek gübreye dönüştüren tesisler Mardin - Mazıdağı çevresinde yoğunlaşmıştır.
  2. B
    Fosfatın yerli üretiminin yetersiz olması, gübre sanayisinin ihtiyaç duyduğu ham maddenin büyük bir kısmının Fas ve Tunus gibi ülkelerden ithal edilmesine neden olmaktadır.
  3. C
    Mersin, İskenderun ve Bandırma gibi liman şehirlerinde kurulu olan gübre fabrikalarının konum seçiminde ham madde ithalatının kolaylığı ve ulaşım imkanları temel alınmıştır.
  4. Türkiye, sahip olduğu yüksek tenörlü ve zengin fosfat rezervleri sayesinde dünya gübre pazarında net ihracatçı konumunda yer alan stratejik bir oyuncudur.Answer
  5. E
    Tarımsal üretimde kullanılan kimyevi gübrelerin maliyeti üzerinde, fosfatın dünya piyasalarındaki fiyat dalgalanmaları ve döviz kurları doğrudan etkili olmaktadır.

Answer

Türkiye'nin yüksek rezervli bir fosfat ihracatçısı olduğunu belirten seçenek yanlıştır; Türkiye bu madende dışa bağımlıdır.
Doğru cevap olan 'yüksek rezervli ihracatçı' ifadesi gerçekle bağdaşmamaktadır. Türkiye'de fosfat yatakları (başta Mardin - Mazıdağı olmak üzere Adıyaman, Bingöl, Bitlis) bulunsa da bunlar hem miktar hem de kalite (tenör) bakımından zayıftır. Bu nedenle Türkiye, tarımda hayati önemi olan suni gübre üretimi için gerekli fosfatın çok büyük bir kısmını Kuzey Afrika ülkelerinden satın almak zorundadır.

Step-by-Step Solution

1
Madenin rezerv ve ihtiyaç durumunu analiz etme
Fosfatın yerli üretimi yıllık yaklaşık 500-600 bin ton civarındayken, ihtiyaç 4-5 milyon tondur.
Madenin dış ticaret statüsünü belirlemek için üretim/tüketim dengesine bakılmalıdır.
2
Sanayi tesislerinin kuruluş mantığını değerlendirme
Mardin-Mazıdağı tesisleri ham maddeye yakınken, kıyı tesisleri (Mersin, İskenderun) ithalata (ulaşım) dayalıdır.
Kuruluş yerinin ham maddeye mi yoksa ulaşım/pazara mı yakın olduğunu anlamak sanayi coğrafyası için kritiktir.
3
Tenör ve kalite durumunu inceleme
Türkiye'deki fosfatın saflık derecesi (tenör) dünya standartlarına göre düşüktür.
Madenin işletilme maliyetini ve küresel rekabet gücünü etkileyen temel faktör tenör oranıdır.

Key Concept

Madenlerde Dışa Bağımlılık ve Sanayi-Ulaşım İlişkisi

Hints

1
Türkiye'nin dış ticaretinde en çok döviz ödediği kalemlerden biri enerji (petrol, gaz) ise, tarımsal ham maddeler arasında da fosfat benzer bir durumdadır.
2
Kıyı bölgelerimizdeki gübre fabrikalarının neden Mardin'de değil de İskenderun veya Mersin'de olduğunu düşünün; bu ham maddenin nereden geldiğine dair bir ipucu verir.
3
Fosfatın Türkiye'deki tenör (kalite) oranı düşüktür, bu da onu dış pazarda rekabetçi bir ihracat ürünü olmaktan çıkarır.

Practice More

Türkiye'nin ihraç ettiği madenler (Bor, Mermer, Feldispat) ile ithal ettiği madenlerin (Fosfat, Demir, Petrol) listesini karşılaştırarak çalışmanız kalıcılığı artıracaktır.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question