Türkiye'de Pleistosen (Buzul Çağı) dönemine ait buzul aşınım ve birikim şekillerinin (sirk, vadi buzulu, moren) alt sınırları bölgeden bölgeye değişkenlik göstermektedir. Yapılan çalışmalar, aynı enlem kuşağında yer almalarına rağmen kıyı kuşağındaki dağlarda buzul izlerinin metre seviyelerine kadar inebildiğini, buna karşılık deniz etkisine kapalı iç kesimlerdeki dağlarda bu izlerin ancak metreden itibaren başladığını kanıtlamaktadır. Aynı enlem üzerinde gözlemlenen bu belirgin yükselti farkı aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanabilir?
- Kıyı kuşağındaki yüksek nem ve yağış miktarının kar birikimini ve buzul beslenmesini kolaylaştırmasıAnswer
- Bİç kesimlerdeki dağların jeolojik yapısının buzul aşındırmasına karşı daha dirençli kayaçlardan oluşması
- CKarstik arazilerin iç kesimlerde yaygın olmasının buzul sularını yer altına sızdırarak birikimi engellemesi
- DMatematik konumun etkisiyle kuzey kıyılarının iç kesimlere göre her zaman daha soğuk olması
- Eİç kesimlerdeki dağların mutlak yükseltilerinin kıyı kuşağındaki dağlardan daha az olması
Answer
Kıyı kuşağındaki yüksek nem ve yağış miktarının kar birikimini ve buzul beslenmesini kolaylaştırması seçeneği doğrudur.
Buzulların yeryüzünü şekillendirebildiği alt sınır, 'kalıcı kar sınırı' ile yakından ilişkilidir. Bu sınırın belirlenmesinde sıcaklığın yanı sıra nem ve yağış miktarı kritik rol oynar. Karadeniz gibi nemli kıyı kuşaklarında yoğun kar yağışı sayesinde buzullar, sıcaklığın nispeten daha yüksek olduğu alt seviyelerde bile varlığını sürdürebilirken; kurak olan iç kesimlerde buzul oluşumu için çok daha düşük sıcaklıkların (dolayısıyla daha yüksek rakımların) bulunması gerekir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Buzul sınırının belirlenmesinde sıcaklık (enlem ve yükselti) kadar nemliliğin (yağış miktarının) de belirleyici olması.
Hints
1
Buzul oluşumu için sadece soğuk hava yeterli midir, yoksa bir 'kaynak' (yağış) gerekir mi?
2
Denizden gelen nemli havanın dağ yamaçlarında bıraktığı bol kar yağışının, buzulların erimeye karşı direncini nasıl etkilediğini düşünün.
3
Aynı enlemde olmalarına rağmen kıyıdaki dağlarda buzulun daha aşağılara 'akabilmesinin' sebebi, yukarıdan sürekli taze kar ile beslenmesidir.
Practice More
Buzul sınırının enlem, yükselti ve bakı faktörleri arasındaki etkileşimini gösteren Türkiye dilsiz haritası çalışmalarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s