Türkiye'de yer kabuğunu şekillendiren süreçlerden biri olan toprak süpürülmesi (erozyon) ile kütle hareketi olan yer göçmesi (heyelan), oluşum mekanizmaları ve sonuçları bakımından belirgin farklara sahiptir. Buna göre, erozyon ve heyelan olaylarının karşılaştırılması ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- Erozyon, toprağın en üstündeki verimli tabakanın dış kuvvetlerce süpürülmesiyle gerçekleşen uzun süreli bir aşınım süreciyken; heyelan, tabakaların ana kaya ile birlikte kütle hâlinde aniden yer değiştirmesidir.Answer
- BErozyon olayları sadece akarsu ve rüzgârların etkisiyle gerçekleşirken; heyelan olayları yalnızca insanların yamaç dengesini bozan faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan yapay bir süreçtir.
- CAğaçlandırma çalışmaları erozyonu önlemede oldukça etkili bir yöntemken; heyelan olayları da bitki örtüsünün gür olduğu alanlarda köklerin toprağı tutması sayesinde tamamen engellenebilmektedir.
- DErozyon olayları Türkiye'de en çok yağışın fazla olduğu Doğu Karadeniz Bölgesi'nde görülürken; heyelan olayları kuraklığın şiddetli olduğu İç Anadolu Bölgesi'nde daha yaygındır.
- EErozyonun sonucunda taşınan alüvyonlar sayesinde tarım topraklarının verimliliği artarken; heyelan olayları sadece yerleşim alanlarına zarar veren bir biriktirme sürecidir.
Answer
Erozyonun toprağın en üstündeki verimli tabakasının dış kuvvetlerce (su, rüzgar) süpürülmesi süreci olduğu, heyelanın ise yer çekimi ve suyun etkisiyle toprak tabakasının ana kaya ile birlikte kütle halinde kayması olduğu ifadesi doğrudur.
Erozyon, toprağın verimli üst kısmının rüzgar ve akarsular gibi dış kuvvetlerle yavaş yavaş taşınmasıyken; heyelan, yer çekimi, eğim ve suyun etkisiyle toprağın ana kaya ile birlikte bir bütün olarak (blok halinde) aniden yer değiştirmesidir. Bu, iki olay arasındaki en temel tanımsal ve mekanik farktır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Erozyon ve Heyelan Arasındaki Temel Farklar
Hints
1
Erozyon ve heyelan arasındaki farkı düşünürken; hangisinin toprağın sadece 'yüzeyini' süpürdüğünü, hangisinin 'derinlemesine' bir hareket olduğunu hatırlayın.
2
Bitki örtüsünün (ağaçlandırmanın) erozyona karşı çok güçlü bir engel olduğunu, ancak heyelanın devasa kütlesini durdurmakta yetersiz kaldığını dikkate alın.
3
Türkiye'de erozyonun en çok kurak bölgelerde (İç Anadolu), heyelanın ise yağışlı bölgelerde (Karadeniz) görüldüğünü hatırlayarak seçenekleri tekrar eleyin.
Practice More
Erozyonun tarımsal verimlilik üzerindeki uzun vadeli etkileri ile heyelanın oluşturduğu 'heyelan set gölleri' gibi morfolojik sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s