Examkin

Question

Difficulty: Very hardKıyı Tipleri ve Şekilleri

Türkiye kıyıları, 4.4. Jeolojik Zaman'ın başlarında (Kuvaterner) yaşanan transgresyon (deniz ilerlemesi) ve yerel topografik özelliklerin etkileşimiyle çeşitlenmiştir. Kıyılarımızdaki morfolojik gelişim ve kıyı tipleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    İstanbul ve Çanakkale boğazları ile Menteşe Yöresi kıyıları, eski akarsu vadilerinin deniz suları altında kalmasıyla oluşan ria tipi kıyılara örnektir.
  2. B
    Teke Yarımadası’nın güneyinde (Kaş-Finike arası) görülen dalmaçya tipi kıyılar, kıyıya paralel uzanan sıradağlar arasındaki vadilerin boğulması sonucu oluşmuştur.
  3. C
    Mersin-Silifke kıyı şeridinde rastlanan kalanklı kıyılar, karstik kanyonların ve obrukların deniz ilerlemesiyle sular altında kalması sonucu ortaya çıkan özgün bir yapıdır.
  4. D
    Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında boyuna kıyı tipi hâkim olmasına rağmen, Samsun ve Adana çevresinde kıta sahanlığının geniş olması falez oluşumunu kısıtlamıştır.
  5. Büyük ve Küçük Çekmece gölleri çevresinde görülen limanlı kıyı tipi, vadi ağızlarının gelgit genliği ile aşınarak huni şeklini alması sonucu meydana gelmiştir.Answer

Answer

Büyük ve Küçük Çekmece gölleri çevresinde görülen limanlı kıyı tipi, vadi ağızlarının gelgit genliği ile aşınarak huni şeklini alması sonucu meydana gelmiştir.
Seçeneklerde verilen morfolojik tespitlerden limanlı kıyı tipi ile ilgili olanı hatalıdır. Limanlı kıyılar (Büyük ve Küçük Çekmece örnekleri), akarsu vadilerinin deniz suları altında kalmasının ardından bu koyların önünün dalga ve akıntıların taşıdığı materyallerle (kıyı kordonu) kapatılmasıyla oluşur. Seçenekte belirtilen 'gelgit genliği ile aşınarak huni şeklini alması' süreci ise 'Haliçli kıyı' tipinin karakteristiğidir; Türkiye'nin okyanusa kıyısı olmadığı için bu kıyı tipi ülkemizde görülmez.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'deki kıyı tiplerini ve görüldüğü yerleri analiz etmek
Ria (Boğazlar, Menteşe), Dalmaçya (Kaş-Finike), Kalanklı (Mersin-Silifke) ve Limanlı (Marmara kuzeyi) kıyı tiplerinin lokasyon eşleşmeleri doğrudur.
Kıyı tiplerinin dağılımı topoğrafya ve jeolojik geçmişle uyumlu olarak sunulmuştur.
2
Limanlı kıyıların oluşum sürecini incelemek
Limanlı kıyılar, geniş vadi ağızlarının transgresyonla boğulması ve bu koyların önünün dalga biriktirmesi (kıyı okları) ile kapatılması sonucu oluşur.
Limanlı kıyılar bir 'boğulma ve biriktirme' kombinasyonu olup gelgit etkisiyle doğrudan ilgili değildir.
3
Haliçli kıyı ile Limanlı kıyı arasındaki farkı saptamak
Haliçli kıyılar okyanus kıyılarında gelgit genliği ile akarsu ağızlarının aşınması sonucu oluşur. Türkiye bir iç deniz ülkesi olduğu için gelgit genliği düşüktür ve haliçli kıyı tipi görülmez.
Özel konum şartları (iç deniz) Türkiye'de morfolojik anlamda haliç oluşumunu engellemiştir; İstanbul'daki Haliç sadece bir yer adıdır.

Key Concept

Türkiye'deki Kıyı Tipleri ve Oluşum Süreçleri

Hints

1
Türkiye'nin okyanus bağlantısının iç denizler yoluyla sağlandığını ve gelgit etkisinin çok düşük olduğunu hatırlayın.
2
İstanbul'daki 'Haliç' ismi bir coğrafi yer adıdır; bu alanın hangi boğulma tipi (Ria/Haliç) ile oluştuğunu düşünün.
3
Limanlı kıyılar ile Haliçli kıyıların oluşumunda etkili olan temel dış kuvvetler (dalga biriktirmesi vs. gelgit aşındırması) farklıdır.

Practice More

Türkiye'de matematik konum (fiyort, skayer) ve özel konum (haliç, watt) nedeniyle görülmeyen kıyı tiplerini karşılaştırmalı olarak tekrar edin.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Kıyı Tipleri ve Şekilleri

More questions from this topic