Question

Difficulty: HardKıyı Tipleri ve Şekilleri

Türkiye'nin kıyı morfolojisinin gelişiminde epirojenik hareketler, deniz seviyesindeki değişimler ve dağ kuşaklarının kıyı çizgisine göre konumlanışı temel belirleyicidir. Bu faktörlerin farklı bölgesel kombinasyonları, kıyılarımızda yapısal ve görsel bakımdan farklı karakterlere sahip kıyı tiplerinin oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Türkiye'deki kıyı tiplerinin dağılımı ve oluşum şartları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Kaş ile Finike arasındaki kıyı şeridinde, dağların kıyıya paralel uzandığı bir sahada deniz ilerlemesi sonucu 'Dalmaçya' kıyı tipi oluşmuştur.
  2. B
    İstanbul ve Çanakkale boğazları, eski akarsu vadilerinin IV.IV. Jeolojik Zaman başlarındaki deniz ilerlemesiyle sular altında kalması sonucu oluşan 'Ria' tipi kıyılardır.
  3. C
    Dağların kıyı çizgisine paralel uzandığı Karadeniz ve Akdeniz'in büyük bölümünde, kıyı ile iç kesimler arasında ulaşımın zor olduğu 'Boyuna' kıyı yapısı hakimdir.
  4. Samsun ve çevresinde, dağların kıyı çizgisine dik uzanması ve kıta sahanlığının geniş olması sebebiyle 'Enine' kıyı tipi özellikleri görülmektedir.Answer
  5. E
    Mersin ile Silifke arasındaki kıyı kuşağında, karstik arazinin deniz suları altında kalmasıyla oluşan girintili çıkıntılı 'Kalanklı' kıyılar meydana gelmiştir.

Answer

Samsun ve çevresinde dağların kıyıya dik uzandığı ve 'Enine' kıyı tipinin görüldüğü ifadesi yanlıştır; bu bölge halen 'Boyuna' kıyı kuşağındadır.
Samsun ve çevresindeki Canik Dağları, Karadeniz sisteminin genel özelliğine uygun olarak kıyı çizgisine paralel uzanmaktadır. Bu bölgede dağların kıyıya dik uzandığına dair bir bilgi yanlıştır. Samsun'da kıta sahanlığının geniş olması ve Bafra-Çarşamba gibi büyük deltaların bulunması, dağların uzanış yönünden değil, yükseltilerinin azlığından ve kıyıdan daha uzak (içeride) konumlanmalarından kaynaklanır. Dolayısıyla bölge 'Enine' değil, 'Boyuna' kıyı tipi içerisinde değerlendirilir.

Step-by-Step Solution

1
Kıyı tiplerinin temel tanımlarını hatırla.
Enine kıyılar dağların denize dik, Boyuna kıyılar ise paralel uzandığı yerlerde oluşur.
Sorudaki seçeneklerin doğruluğunu kontrol etmek için temel jeomorfolojik kriterleri belirlemek gerekir.
2
Samsun ve Orta Karadeniz'in jeomorfolojik yapısını analiz et.
Canik Dağları, tıpkı Doğu ve Batı Karadeniz'deki gibi kıyıya paralel uzanır, ancak daha alçaktır ve kıyıdan daha içeride başlar.
Delta varlığının dağların uzanış doğrultusuyla (enine/boyuna) karıştırılıp karıştırılmadığını tespit etmek gerekir.
3
Kıta sahanlığı ve kıyı tipi arasındaki ilişkiyi kur.
Samsun'da kıta sahanlığının geniş olması delta oluşumuna izin verir, fakat bu durum dağların uzanış yönünü değiştirmez.
Orta Karadeniz'in 'Enine' değil, 'Boyuna' kıyıların bir varyasyonu (geniş şelfli boyuna kıyı) olduğunu teyit etmek için.

Key Concept

Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu ve kıyı tipleri ilişkisi

Practice More

Ege kıyılarındaki Enine kıyı yapısı ile Orta Karadeniz'deki biriktirme odaklı Boyuna kıyı yapısı arasındaki farkları, dağların uzanış doğrultusu (doğu-batı) üzerinden karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question