Question

Difficulty: HardTürkiye'de Enerji Kaynakları

Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde kullanılan kaynakların çeşitliliği ve bu kaynakların üretim stabilitesi (sürekliliği), ülkenin jeolojik yapısı ve iklim özellikleriyle yakından ilişkilidir. Bazı enerji kaynakları hava koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterirken, bazıları ise yıl boyu sabit üretim kapasitesi sunabilmektedir.

Buna göre, Türkiye'deki enerji kaynaklarının kullanım özellikleri ve santral yapıları dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Akarsu rejimlerinin düzensizliği hidroelektrik üretiminde mevsimsel dalgalanmalara yol açarken; linyit, taş kömürü ve doğalgaz gibi kaynaklara dayalı termik santraller kesintisiz enerji ihtiyacını (baz yük) karşılamada daha kararlı bir yapı sunar.Answer
  2. B
    Türkiye'nin linyit yatakları III.III. Jeolojik Zaman'da oluştuğu için bu kaynakla çalışan termik santraller sadece en eski kara kütleleri olan masif arazilerde yoğunlaşmıştır.
  3. C
    Güneş enerjisi potansiyeli en yüksek bölge olan Güneydoğu Anadolu'da, bu kaynağın kullanımındaki en büyük engel yer şekillerinin aşırı engebeli olması nedeniyle panel kurulumunun zorlaşmasıdır.
  4. D
    Jeotermal enerji santralleri sadece aktif volkanik dağların bulunduğu Doğu Anadolu Bölgesi'nde faaliyet gösterebilmektedir.
  5. E
    Doğalgaz çevrim santralleri sadece yerli doğalgaz üretiminin yapıldığı Hamitabat ve Çamurlu gibi sahaların çevresinde toplanmıştır.

Answer

Türkiye'deki akarsuların düzensiz rejimleri nedeniyle hidroelektrik üretimi mevsimler arasında (özellikle ilkbahar-yaz başı ile kış arasında) büyük farklar gösterirken, fosil yakıtlı (termik) santraller iklimden bağımsız olarak sürekli üretim yaparak baz yükü karşılar.
Hidroelektrik santralleri Türkiye'nin engebeli yapısı sayesinde yüksek potansiyele sahip olsa da, üretim miktarı yıllık yağış ve kar erimesi döngüsüne bağlı olarak değişkendir. Buna karşılık linyit ve doğalgazla çalışan santraller, hammadde sağlandığı sürece yılın her günü aynı kapasitede çalışabilir ve ülkenin temel elektrik ihtiyacını (baz yük) karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Kaynağın doğasını analiz etme
Hidroelektrik, rüzgar ve güneş 'kesintili' kaynaklardır; linyit ve doğalgaz 'kesintisiz' (baz yük) kaynaklardır.
Yenilenebilir kaynaklar doğrudan hava olaylarına (yağış, rüzgar şiddeti, güneşlenme süresi) bağlıdır.
2
Türkiye'nin iklim/su rejimi etkisini değerlendirme
Türkiye akarsuları genellikle kar erimelerine bağlı olarak ilkbaharda coşar, kışın azalır; bu da üretimde dalgalanma yaratır.
Rejim düzensizliği barajlı olmayan santrallerde üretimin durmasına veya azalmasına neden olur.
3
Alternatif seçeneklerin çürütülmesi
Jeotermal Ege'dedir, linyit genç arazidir, doğalgaz santralleri hammadde bağımlısı değildir.
Jeolojik ve ekonomik coğrafya kuralları ile santral konumlandırma mantığı seçeneklerle çelişir.

Key Concept

Enerji Arz Güvenliği ve Kaynak Stabilitesi

Hints

1
Hangi enerji kaynaklarının hava durumuna göre 'keyfi' davrandığını, hangilerinin 'mesai saatine' uyduğunu düşünün.
2
Türkiye'de akarsuların yazın kuruyup baharda coşması, barajlardaki elektrik üretimini nasıl etkiler?
3
Baz yük (base load) kavramı, bir ülkenin 24 saat boyunca asla kesilmemesi gereken elektrik ihtiyacını ifade eder. Güneş battığında veya rüzgar durduğunda devreye ne girer?

Practice More

Türkiye'nin enerji sepetindeki kaynak dağılımını (yüzdelerini) güncel verilerle incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question