Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Platoları

İç Anadolu'nun geniş düzlüklerinden biri olan Cihanbeyli Platosu ile Doğu Anadolu'nun yüksek kütlelerini oluşturan Erzurum-Kars Platosu, Türkiye'nin farklı oluşum kökenlerine sahip iki önemli sahasıdır. Bu iki plato sahası arasında yapılacak coğrafi bir karşılaştırma gezisinde, Cihanbeyli'den hareket ederek Erzurum-Kars'a ulaşan bir gözlemcinin yol boyunca aşağıdakilerden hangisini gözlemlemesi beklenmez?

  1. A
    Ortalama yükseltinin belirgin bir şekilde artması
  2. Karstik aşınım şekillerinin ve dolinlerin sayısının artmasıAnswer
  3. C
    Bitki örtüsünün bozkırlardan alpin çayırlara dönüşmesi
  4. D
    Küçükbaş hayvancılığın yerini büyükbaş hayvancılığa bırakması
  5. E
    Yaz yağışlarının toplam yağış içerisindeki oranının artması

Answer

Karstik aşınım şekillerinin ve dolinlerin sayısının artması beklenen bir durum değildir çünkü Erzurum-Kars bir lav platosudur, karstik bir plato değildir.
Gözlemci İç Anadolu'daki tabaka düzlüğü platosundan Doğu Anadolu'daki lav platosuna gitmektedir. Erzurum-Kars Platosu volkanik kökenli olduğu için burada karstik (erime) şekilleri olan dolin veya lapya görülmesi coğrafi olarak beklenmez. Bu tip şekiller temel olarak kireçtaşı (kalker) üzerinde gelişen Akdeniz Bölgesi platolarına (Teke ve Taşeli) hastır.

Step-by-Step Solution

1
Platoların oluşum türlerini belirle.
Cihanbeyli Platosu 'tabaka düzlüğü' (yatay duruşlu), Erzurum-Kars Platosu ise 'volkanik' (lav) kökenlidir.
Soruda sorulan değişimlerin temelinde oluşum ve konum farkı yatar.
2
Yükselti ve iklim özelliklerini karşılaştır.
Batıdan doğuya gidildikçe yükselti artar (10001000 m \rightarrow 20002000 m). İklim step ikliminden sert karasal iklime dönüşür, yağış rejimi değişir (yaz yağışları artar).
Türkiye'nin genel topografyası ve iklim kuşaklarını analiz etmek gerekir.
3
Bitki örtüsü ve ekonomik faaliyet ilişkisini kur.
Bozkırlar küçükbaş hayvancılığı, yaz yağışlarıyla yeşeren alpin çayırlar ise büyükbaş hayvancılığı destekler.
Doğal ortam özelliklerinin insan faaliyetleri üzerindeki etkisini doğrulamak içindir.
4
Jeolojik yapıya göre yer şekillerini analiz et.
Karstik şekiller kalkerli arazilerde (Akdeniz) görülür. Volkanik arazilerde (Erzurum-Kars) bu şekiller beklenmez.
Litolojik yapının yer şekilleri üzerindeki belirleyici etkisini tespit etmek için kullanılır.

Key Concept

Platoların Oluşum Kökenleri ve Bölgesel Farklılıkları

Hints

1
Gidilen yön İç Anadolu'dan Kuzeydoğu Anadolu'ya doğrudur. Bölgenin jeolojik yapısını düşünün.
2
Erzurum-Kars bir lav platosudur. Karstik şekiller ise kimyasal tortul kayaçlar üzerinde oluşur.
3
Dolin ve karstik aşınım dendiğinde aklınıza Akdeniz Bölgesi gelmelidir, volkanik bölgeler değil.

Practice More

Türkiye'deki aşınım (peneplen) platolarının (Çatalca-Kocaeli gibi) ekonomik fonksiyonlarını inceleyerek bu karşılaştırmayı genişletebilirsiniz.

Alternative Method

Litoloji (kayaç yapısı) üzerinden eleme yaparak çözebilirsiniz: Cihanbeyli (Tortul/Tabaka), Erzurum-Kars (Volkanik), Karstik (Kimyasal Tortul). Volkanik ve Kimyasal Tortul yapıların yerleri çakışmaz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question