I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri’nin Osmanlı topraklarını taksim etmek amacıyla yürüttükleri gizli diplomasi faaliyetleri; hem savaşa yeni müttefikler dâhil etme hem de müttefikler arasındaki jeopolitik dengeleri koruma gayesiyle dinamik bir süreç izlemiştir.
Bu gizli antlaşmalar manzumesinin şartları, gelişim evreleri ve diplomatik sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğru bir tespittir?
- APetrograd Protokolü ile Boğazlar ve Marmara kıyıları Çarlık Rusyası’na bırakılmış, bu durum karşılığında Rusya müttefiklerinin Orta Doğu’daki mandater idarelerini şartsız olarak onaylamıştır.
- BMac-Mahon Antlaşması ile İngiltere, Osmanlı Devleti'nin benimsediği Türkçülük fikriyatını zayıflatmak amacıyla Kuzey Afrika genelinde bağımsız emirlikler kurulmasını taahhüt etmiştir.
- İtalya'nın 1915 Londra Antlaşması'ndaki payını yetersiz bulup Sykes-Picot'ya itiraz etmesi üzerine, müttefikler St. Jean de Maurienne Antlaşması ile İzmir ve Batı Anadolu havzasını İtalya'nın nüfuz alanına dâhil etmiştir.Answer
- DLondra Antlaşması, Çarlık Rusyası'nın İttifak Bloku'na kaymasını önlemek ve Kafkas Cephesi'ndeki harekâtı güvenceye almak gayesiyle İngiltere ve Fransa tarafından Rusya ile imzalanmıştır.
- ESykes-Picot Antlaşması çerçevesinde Fransa'ya bırakılan Musul ve petrol havzası, Mondros Ateşkesi'nin hemen ardından İtalya'nın diplomatik baskıları sonucunda İtalyan mandasına devredilmiştir.
Answer
İtalya'nın 1915 Londra Antlaşması'ndaki payını yetersiz bulup Sykes-Picot'ya itiraz etmesi üzerine, müttefikler St. Jean de Maurienne Antlaşması ile İzmir ve Batı Anadolu havzasını İtalya'nın nüfuz alanına dâhil etmiştir.
İtilaf Devletleri, I. Dünya Savaşı'nın başlarında İtalya'yı kendi yanlarına çekebilmek için 26 Nisan 1915'te Londra Antlaşması'nı imzalayarak İtalya'ya Trablusgarp, On İki Ada ve Antalya çevresini vadetmiştir. Ancak İngiltere ve Fransa'nın 1916 yılında Sykes-Picot Antlaşması ile Orta Doğu'yu kendi aralarında paylaştığını gören İtalya, Akdeniz dengesinin aleyhine bozulduğunu belirterek antlaşmaya itiraz etmiştir. Bu anlaşmazlığı gidermek ve İtalya'nın savaştan çekilmesini önlemek amacıyla 17 Nisan 1917'de imzalanan St. Jean de Maurienne Antlaşması ile İzmir ve Batı Anadolu havzası İtalya'nın nüfuz sahasına bırakılmıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
I. Dünya Savaşı Gizli Paylaşım Antlaşmaları ve İtilaf İçi Diplomatik Dengeler
Hints
1
İtilaf Devletleri arasındaki gizli antlaşmalar statik olmayıp bir müttefikin itirazı veya pay kapma yarışı doğrultusunda yeni antlaşmalarla revize edilmiştir.
2
İtalya'nın savaş başında imzaladığı antlaşma ile savaşın ortalarında Sykes-Picot'ya tepki göstererek İzmir ve çevresini aldığı antlaşmayı karşılaştırınız.
3
1915 Londra Antlaşması'yla Antalya'yı alan İtalya, 1916 Sykes-Picot'ya itiraz etmiş; bunun sonucunda 1917 St. Jean de Maurienne ile Batı Anadolu İtalya'ya vadedilmiştir.
Practice More
St. Jean de Maurienne Antlaşması'nın uygulanmamasında Çarlık Rusyası'nın onay şartının ve Paris Barış Konferansı'ndaki İngiliz politikasının rolünü inceleyiniz.
Alternative Method
Kronolojik ve aktör odaklı eleme yöntemi: Antlaşmaları imzalayan tarafları ve temel vaatleri eşleştiriniz. İstanbul (1915) → Rusya (Boğazlar); Londra (1915) → İtalya (Antalya, On İki Ada); Mac-Mahon (1915-16) → Şerif Hüseyin (Arap Devleti/İslamcılığı kırma); Sykes-Picot (1916) → İngiltere-Fransa (Orta Doğu); Petrograd (1916) → Rusya (Doğu Anadolu); St. Jean de Maurienne (1917) → İtalya (İzmir ve Batı Anadolu). Bu şemayı takip ederek tutarsız seçenekleri kolayca eleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s