Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Ticaret

Türkiye'nin dış ticaret dinamiklerini ve sektörel üretim yapılarını inceleyen bir araştırmacı, hazırladığı raporda spesifik bir ürün için şu tespitlere yer vermiştir:

• Türkiye bu ürünün üretiminde dünyada ilk on ülke arasında yer almasına ve iklimin normal seyrettiği yıllarda iç talebi karşılayabilmesine rağmen, aynı zamanda bu ürünün dünyadaki en büyük ithalatçılarından biridir.
• İthalat, ağırlıklı olarak Karadeniz'e kıyısı olan kuzey komşularından deniz yoluyla yapılmaktadır.
• İthal edilen bu ham madde doğrudan iç pazarda tüketilmek yerine, yüksek kurulu kapasiteye sahip yerli sanayi tesislerinde işlenmekte; elde edilen katma değerli nihai ürün ise ağırlıklı olarak Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Güney Amerika pazarlarına ihraç edilmektedir.
• Türkiye, bu ham maddeden elde edilen tarıma dayalı sanayi ürünlerinin ihracatında dünyada lider konumdadır.

Bu araştırmacının raporunda bahsettiği ürün ve bu paradoksal ticaret döngüsünü zorunlu kılan temel ekonomik strateji aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. Buğday – "Dahilde İşleme Rejimi" kapsamında ithal edilen ham maddeyi işleyip atıl durumdaki un ve makarna fabrikalarının kapasitesini kullanarak küresel ihracat pazarındaki liderliği korumakAnswer
  2. B
    Taş kömürü – Yüksek fırınların enerji ihtiyacını karşılamak için ithal edilen yakıtı kullanarak üretilen yassı çelik ve inşaat demirini Orta Doğu pazarlarına yönlendirmek
  3. C
    Pamuk – İklim seçiciliği nedeniyle kısıtlı yörelerde yetişen ürüne ek olarak dışarıdan alınan ham maddeyi, hammaddeye yakınlık ilkesiyle kurulan tesislerde işleyip satmak
  4. D
    Bor mineralleri – Rezerv bakımından dünyada ilk sırada yer almanın avantajıyla ham maddeyi yurt içinde ileri teknolojiyle işleyerek savunma sanayisi mamulü şeklinde ihraç etmek
  5. E
    Fındık – Karadeniz kıyılarındaki üretimin yetersiz kaldığı yıllarda açık kapatmak amacıyla ithal edilen ürünü, çikolata ve şekerleme sanayisinde işleyerek Avrupa ülkelerine pazarlamak

Answer

Doğru cevap, buğdayın Dahilde İşleme Rejimi kapsamında ithal edilip un ve makarna olarak ihraç edildiğini belirten seçenektir.
Verilen tespitler Türkiye'nin dış ticaretindeki en karakteristik yapısal özelliklerden birini tarif etmektedir. Türkiye, buğday üretiminde kendi nüfusunu doyuracak kapasiteye sahiptir. Ancak ülkemizde devasa bir un, makarna ve bisküvi (tarıma dayalı sanayi) kurulu kapasitesi vardır. Bu fabrikaların çalışması ve Türkiye'nin un ihracatındaki dünya liderliğini koruması için, Rusya ve Ukrayna gibi kuzey komşularından 'Dahilde İşleme Rejimi' kapsamında gümrüksüz buğday ithal edilir. Bu buğday işlenerek katma değerli nihai ürün olarak Orta Doğu ve Afrika ülkelerine satılır.

Step-by-Step Solution

1
Öncüllerdeki üretim ve ithalat çelişkisini analiz et
Aranılan ürünün Türkiye'de çok üretilen ancak sanayi kapasitesini doldurmak için yine de dışarıdan devasa boyutta alınan bir ürün (buğday, pamuk veya hurda demir/kömür gibi) olduğu belirlenir.
Türkiye'nin dış ticaretindeki yapısal dinamikleri (hem üretip hem ithal etme durumu) tespit etmek için.
2
İthalatın yapıldığı coğrafi rotayı ve ürünün türünü belirle
İthalatın 'Kuzey komşularından deniz yoluyla (Karadeniz)' yapılması ve ürünün 'tarıma dayalı sanayi ürünü'ne dönüşmesi, enerji kaynaklarını (kömür) ve pamuğu eler; doğrudan Rusya ve Ukrayna'dan alınan buğdayı işaret eder.
Dış ticaret ortaklarının coğrafi konumu, ithal edilen ürünün ne olduğunu kesin olarak kanıtlar.
3
İhracat liderliği ve ekonomi politikasını eşleştir
Türkiye'nin un ihracatında dünya 1'incisi, makarna ihracatında ise 2'ncisi olduğu bilgisiyle, 'Dahilde İşleme Rejimi'nin sağladığı gümrüksüz hammadde ithalatı avantajı birleştirilir.
İç piyasada enflasyon yaratmadan küresel ihracat liderliğini korumanın ekonomik mekanizmasını doğrulamak için.

Key Concept

Dış Ticarette Dahilde İşleme Rejimi ve Üretim-İthalat Paradoksu

Hints

1
Öncüllerde bahsedilen ürün bir maden veya enerji kaynağı değil, 'tarıma dayalı sanayi ürününe' dönüşen bir tarım ürünüdür.
2
Türkiye'nin 'un ve makarna' ihracatında dünyada lider veya ikinci sırada olduğunu, bu ürünlerin hammaddesinin ise Karadeniz'in kuzeyindeki Rusya ve Ukrayna'dan alındığını hatırlayınız.
3
Devlet, ihracatçıya 'Ham maddeyi dışarıdan vergisiz alabilirsin, yeter ki bunu işleyip yurt dışına sat' der. Bu sisteme 'Dahilde İşleme Rejimi' adı verilir. Bu döngü en çok hangi tahıl ürününde görülür?

Practice More

Türkiye'nin dış ticaretinde önemli bir yer tutan 'transit ticaret' ile 'sınır ticareti' arasındaki farkları ve bu ticaret türlerinin en yoğun yapıldığı sınır kapılarını (örn. Habur, Sarp) inceleyiniz.

Alternative Method

Soruya coğrafi eleme yöntemiyle de yaklaşılabilir: İthalatın yapıldığı yer 'Kuzey komşuları ve Karadeniz deniz yolu' olarak verilmiştir. Bu rota Rusya ve Ukrayna'yı işaret eder. Bu ülkelerden pamuk, fındık veya bor alınmaz; ağırlıklı olarak doğalgaz, petrol, taş kömürü ve tahıl (buğday, ayçiçeği) alınır. Tarıma dayalı sanayi vurgusu enerji kaynaklarını da eletir, geriye tahıl kalır.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question