Question

Difficulty: Very hardCümlede Anlam İlişkileri

(I) Arktik havzasında buzulların erimesiyle yeni ulaşım rotalarının açılması, bölgedeki jeopolitik gerilimi tırmandıran temel unsurdur. (II) Enerji kaynakları üzerinde hâkimiyet kurmak isteyen küresel güçler, bölgedeki askeri tahkimatlarını artırmaya yönelik stratejik adımlar atmaktadır. (III) Ekolojik dengenin korunması, ancak sürdürülebilir çevre politikalarının uluslararası ölçekte tavizsiz uygulanmasıyla mümkündür. (IV) Karbon salınımı denetlenmediği takdirde kuzey ekosistemindeki bozulmanın geri dönülemez bir eşiğe ulaşacağı kaçınılmaz bir gerçektir. (V) Bilimsel çalışmaların teknolojik imkânlar ve fonlarla desteklenmesi sayesinde iklim değişikliğinin bölgesel etkileri daha kesin verilerle analiz edilebilmektedir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdaki tespitlerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. cümlede, fiziksel bir değişimin siyasi sonuçları neden-sonuç ilişkisi çerçevesinde sunulmuştur.
  2. B
    II. cümlede, sözü edilen askeri faaliyetlerin temelinde yatan stratejik gaye dile getirilmiştir.
  3. C
    III. cümlede, ekolojik dengenin sürdürülebilirliği bir ön şartın icrasına endekslenmiştir.
  4. D
    IV. cümlede, bir riskin gerçekleşme olasılığı bir denetim mekanizmasının işlevsizliğine bağlanmıştır.
  5. V. cümlede, iklim değişikliği etkilerinin analiz edilmesi süreci bir amaç-sonuç ilişkisi içerisinde temellendirilmiştir.Answer

Answer

V. cümlede verilerin kesinliğinin artırılmasının bir amaca değil, bir sebebe (vasıtaya) dayandırıldığı seçenek doğrudur.
Beşinci cümlede kullanılan 'desteklenmesi sayesinde' ifadesi, iklim değişikliği etkilerinin analiz edilebilmesini sağlayan faktörü (nedeni/aracı) belirtmektedir. Bu cümlede eylemin hangi hedef doğrultusunda (amaç) yapıldığına dair bir ifade bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu cümlenin 'amaç-sonuç' olarak nitelendirilmesi dil bilgisi ve anlam bilimi açısından yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi analiz etme
Neden-sonuç (Buzulların erimesi -> Gerilimin artması)
Bir olayın gerçekleşmesi başka bir olgunun doğal sonucu olarak verilmiştir.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Amaç-sonuç (Hâkimiyet kurma gayesiyle -> Tahkimat artırma)
'İstemek' ve 'yönelik' ifadeleri eylemin henüz gerçekleşmemiş bir hedefe hizmet ettiğini gösterir.
3
Üçüncü ve dördüncü cümleleri analiz etme
Koşul-sonuç
'Ancak... mümkündür' ve '-madığı takdirde' yapıları yargının gerçekleşmesini bir şarta bağlar.
4
Beşinci cümleyi analiz etme
Neden-sonuç (Vasıta/Sebep)
'Sayesinde' edatı, eylemin hangi amaca yönelik olduğunu değil, hangi imkânla (sebeple) gerçekleştiğini belirtir.

Key Concept

Cümleler arası anlam ilişkilerinde 'Neden' (geçmişe dayalı gerekçe) ve 'Amaç' (geleceğe yönelik hedef) ayrımı.

Hints

1
Cümlelerdeki 'için', 'diye', 'üzere' gibi eklerin amaç mı yoksa neden mi bildirdiğine dikkat edin.
2
'Sayesinde' sözcüğü genellikle bir durumun gerçekleşmesine vesile olan olumlu bir sebebi vurgular.
3
Amaç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiştir ve bir hedefe yöneliktir; neden cümlelerinde ise gerekçe genellikle gerçekleşmiş bir olgudur.

Practice More

Nedensellik ve amaçlılık arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının farklı görevlerde kullanıldığı karma testleri çözebilirsiniz.

Alternative Method

Cümledeki anahtar ifadenin yerine 'amacıyla' kelimesini koyun. Eğer anlamlı oluyorsa amaç-sonuç, olmuyorsa neden-sonuç veya koşul-sonuçtur.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question