Question

Difficulty: HardTürkiye'de Enerji Kaynakları

Enerji coğrafyası araştırmalarında kaynaklar, rezerv özelliklerine ve üretim süreçlerindeki dış faktörlere göre sınıflandırılmaktadır.

Bir coğrafyacı, hazırladığı tez çalışmasında Türkiye'de elektrik üretiminde kullanılan X ve Y enerji kaynakları hakkında şu bulguları paylaşmıştır:

X kaynağı: Doğada rezervi sınırlıdır, yenilenemez. Elektrik üretim miktarı yıllara göre iklim koşullarına bağlı bir dalgalanma göstermez.
Y kaynağı: Doğada kendini sürekli yenileyebilir. Ancak elektrik üretim potansiyeli meteorolojik koşullara ve mevsimlere göre belirgin dalgalanmalar yaşar.

Buna göre, raporda bahsedilen X ve Y enerji kaynakları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru örneklendirilmiştir?

  1. Linyit – RüzgârAnswer
  2. B
    Jeotermal – Güneş
  3. C
    Taş kömürü – Doğal gaz
  4. D
    Linyit – Jeotermal

Answer

X kaynağının linyit, Y kaynağının ise rüzgâr olduğu eşleştirme doğru örneklendirmedir.
Doğru eşleştirmede X kaynağı için verilen Linyit; rezervi olan, tüketildikçe biten (yenilenemez) ve santrallerdeki üretimi yağış veya rüzgâr gibi hava olaylarından bağımsız olan bir kaynaktır. Y kaynağı için verilen Rüzgâr ise doğada sürekli var olan (yenilenebilir) ancak esiş şiddeti ve süresi mevsimlere göre değiştiği için elektrik üretimi iklime bağlı olarak dalgalanan bir kaynaktır.

Step-by-Step Solution

1
X kaynağının özelliklerini analiz etmek
X kaynağının fosil yakıtlar veya nükleer gibi hem tükenen hem de hava durumundan etkilenmeyen bir kaynak olması gerektiği tespit edilir (Linyit, taş kömürü, doğal gaz vb.).
Soruda X için 'yenilenemez' ve 'iklim koşullarına bağlı dalgalanmaz' şartları verilmiştir.
2
Y kaynağının özelliklerini analiz etmek
Y kaynağının hem doğada tükenmemesi hem de üretiminin havaya bağlı olması gerektiği tespit edilir (Rüzgâr, güneş, hidroelektrik).
Soruda Y için 'sürekli yenilenebilir' ve 'meteorolojik koşullara göre dalgalanmalar yaşar' şartları verilmiştir.
3
Seçeneklerdeki eşleştirmeleri kriterlere göre elemek
Jeotermal ve doğal gazın yanlış konumlandırıldığı seçenekler elendiğinde, her iki şartı da eksiksiz sağlayan tek ikilinin 'Linyit - Rüzgâr' olduğu görülür.
Jeotermal yenilenebilirdir ama iklime bağlı değildir; doğal gaz ise yenilenemezdir.

Key Concept

Enerji kaynaklarının yenilenebilirlik ve iklim bağımlılığı açısından sınıflandırılması

Hints

1
X kaynağını bulmak için fosil yakıtları (kömür, petrol, doğal gaz) düşünmelisiniz.
2
Y kaynağının elektrik üretebilmesi için havanın güneşli, rüzgârlı veya yağışlı olması gerekmelidir.
3
Seçeneklerdeki 'Jeotermal' enerji, yer altı fay hatlarındaki sıcak sulardan elde edilir. Yenilenebilir olmasına rağmen hava durumuyla (iklimle) hiçbir ilgisi yoktur.

Practice More

Türkiye'de hidroelektrik potansiyelinin yıllara göre neden dalgalanma gösterdiğini ve bu durumun hangi enerji kaynağına olan ihtiyacı artırdığını inceleyiniz.

Alternative Method

Matris Tablolama Yöntemi: Kaynakları 'Yenilenebilir mi?' ve 'İklimden Etkilenir mi?' şeklinde iki soruluk bir süzgeçten geçirin. Linyit (Hayır/Hayır) -> X şartı. Rüzgâr (Evet/Evet) -> Y şartı. Jeotermal (Evet/Hayır) -> İki şarta da tam uymaz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question