Question

Difficulty: HardTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde kullanılan "Maliyet Minimizasyonu" ilkesine göre; işlenecek hammadde işlem sonrasında ağırlığının %50\%50'sinden fazlasını kaybediyorsa (fire veriyorsa) tesis hammaddeye; mamul madde hammaddeye göre çok daha hacimli, kırılgan veya taşınması maliyetliyse tesis pazar alanına yakın kurulur.

Buna göre, aşağıda verilen sanayi dalı ve yer seçimi gerekçesi eşleştirmelerinden hangisi, coğrafi gerçeklerle bağdaşmayan hatalı bir örnek teşkil eder?

  1. A
    Şeker fabrikalarının iç bölgelerde yoğunlaşması - Hammaddenin işlenme sürecinde yüksek oranda ağırlık kaybına uğraması
  2. B
    Mobilya fabrikalarının büyük şehirlerde kümelenmesi - Nihai ürünün hacimli olması nedeniyle taşıma maliyetlerinin yüksekliği
  3. C
    Çay fabrikalarının Doğu Karadeniz kıyı kuşağında toplanması - Hammaddenin hasat sonrası tazeliğini hızla kaybetmesi
  4. D
    Tuğla ve kiremit fabrikalarının ülke geneline yayılması - Hammaddenin taşınmasının maliyetli, temininin ise her yerde kolay olması
  5. Pamuklu dokuma tesislerinin Kayseri'de gelişmiş olması - İklim özelliklerine bağlı olarak bölgede pamuk tarımının yoğun yapılmasıAnswer

Answer

Pamuklu dokuma tesislerinin Kayseri'de bulunmasının hammadde üretimine dayandırılması hatalıdır çünkü Kayseri'de pamuk tarımı yapılmaz.
Kayseri, Türkiye'nin en önemli pamuklu dokuma merkezlerinden biri olmasına rağmen, il sınırları içerisinde pamuk tarımı yapılmamaktadır. Pamuk; Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetişir. Kayseri'deki tesislerin yer seçiminde 'hammaddeye yakınlık' değil, ulaşım (demiryolu kavşağı), iş gücü, sermaye ve pazarlama olanakları belirleyici olmuştur. Bu nedenle eşleştirmedeki gerekçe hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Sanayi kuruluş ilkelerini analiz et.
Hammadde ağırlık kaybediyorsa tesis hammaddeye, ürün hacim kazanıyorsa pazara yakındır.
Maliyetleri en aza indirmek için taşıma mesafesini optimize etmek gerekir.
2
Verilen şehir ve ürünlerin coğrafi uyumunu kontrol et.
Şeker pancarı, çay ve toprak ürünleri yer seçiminde hammadde/lojistik kurallarına tam uyum sağlar.
Bu ürünlerin fiziksel özellikleri üretim yerini doğrudan dikte eder.
3
Kayseri ve pamuk tarımı ilişkisini değerlendir.
Kayseri yükseltisi fazla ve yazları pamuk olgunlaşma dönemi için yeterince sıcak olmayan bir şehirdir. Burada pamuk yetişmez.
Pamuk bir sıcak bölge bitkisidir ve İç Anadolu'nun yüksek kısımlarında ekonomik olarak tarımı yapılamaz.
4
Kayseri'deki sanayinin nedenini belirle.
Kayseri bir ulaşım kavşağı, tarihi ticaret merkezi ve gelişmiş bir pazardır; dokuma sanayisi bu beşerî faktörlerle gelişmiştir.
Hammaddeye yakınlık ilkesine ters düşen bir sanayi merkezidir.

Key Concept

Sanayide Kuruluş Yeri Faktörleri ve Hammadde-İklim İlişkisi

Hints

1
Sanayide hammaddeye yakınlık ilkesi, ürünün bozulabilirliği veya taşıma sırasında çok fire vermesiyle ilgilidir.
2
Kayseri, Türkiye'de pamuklu dokumanın merkezi olsa da, şehrin kışları sert, yazları ise pamuk için yetersiz sıcaklıktadır.
3
Hangi tarım ürününün İç Anadolu'nun yüksek düzlüklerinde yetişemeyeceğini düşünün.

Practice More

Samsun'daki bakır işletmelerinin yer seçim nedenini, bu sorudaki Kayseri örneği ile karşılaştırarak çalışın.

Alternative Method

Sümerbank gibi devlet yatırımlarının tarihsel olarak hangi iç şehirleri dokuma merkezi haline getirdiğini hatırlayarak, bu durumun doğal hammaddeye değil, planlı sanayileşmeye dayandığını analiz edebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question