Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Ulaşım Sistemleri

Türkiye'nin topografik yapısı, ulaşım türlerinin gelişimini ve bölgesel dağılımını önemli ölçüde sınırlandırmıştır. Özellikle dağ sıralarının uzanış yönü, bazı bölgelerin iç kesimlerle olan ekonomik bağlarını zayıflatırken bazı bölgelerin gelişimini hızlandırmıştır. Bu coğrafi gerçeklikler göz önüne alındığında, Türkiye'deki ulaşım ağları hakkında yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    Ege Bölgesi'nde graben (çöküntü) alanları, ulaşım hatlarının iç kesimlere daha düşük maliyetle ulaşmasına imkân tanımıştır.
  2. B
    Doğu Anadolu’da ulaşım güzergâhları, yer şekillerinin engebeli olması nedeniyle genellikle akarsu vadilerini ve tektonik olukları takip eder.
  3. C
    Karadeniz ve Akdeniz kıyı kuşağında dağların limanların hemen gerisinde yükselmesi, bu limanların hinterlandının dar kalmasına yol açmıştır.
  4. D
    İç Anadolu Bölgesi'nde yer şekillerinin sade olması, bölge içindeki demiryolu ve karayolu güzergâhlarının belirlenmesinde doğal engellerin etkisini azaltmıştır.
  5. Kuzey ve Güney Anadolu'daki dağ sıralarının uzanış yönü, ulaşım hatlarının doğu-batı yönlü yapım maliyetlerinin kuzey-güney yönüne göre daha yüksek olmasına neden olmuştur.Answer

Answer

Kuzey ve Güney Anadolu'daki dağ sıralarının uzanış yönünün doğu-batı yönlü maliyetleri artırdığı iddiası yanlıştır; aksine bu durum ulaşım hatlarının dağlara paralel olması nedeniyle maliyeti düşürmektedir.
Türkiye'de dağların genel uzanış yönü doğu-batı doğrultusundadır. Bu durum, ulaşım hatlarının dağ sıralarına paralel ilerlediği doğu-batı yönünde daha az yer şekli engeliyle karşılaşmasını ve dolayısıyla yapım maliyetlerinin daha düşük olmasını sağlar. Kuzey-güney yönlü ulaşım ise dağ sıralarını dik kesmek zorunda kaldığından çok sayıda tünel ve viyadük gerektirir, bu da maliyeti artırır. Yanlış olan seçenekte bu ilişkinin tam tersi iddia edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'deki dağların genel uzanış doğrultusunu belirle.
Türkiye'de dağlar genellikle Alp-Himalaya kıvrım kuşağına bağlı olarak doğu-batı doğrultusunda uzanır.
Ulaşım maliyetlerini belirleyen en temel faktör, yolun yer şekillerine (dağlara) paralel mi yoksa dik mi ilerlediğidir.
2
Yön bazlı maliyet analizini yap.
Doğu-batı yönlü yollar dağlara paralel olduğu için az tünel/viyadük gerektirir (düşük maliyet). Kuzey-güney yönlü yollar dağları dik kestiği için çok sayıda geçit, tünel ve viyadük gerektirir (yüksek maliyet).
Mühendislik yapıları (tünel, köprü) yol yapım maliyetlerini katlayarak artırır.
3
Verilen seçeneklerdeki mantık hatasını saptayın.
Doğu-batı yönlü maliyetlerin kuzey-güney yönünden daha yüksek olduğunu savunan seçenek coğrafi gerçeklikle çelişmektedir.
Gerçekte kuzey-güney yönlü ulaşım, topografik engeller nedeniyle her zaman daha maliyetlidir.

Key Concept

Türkiye'de yer şekillerinin (dağların uzanış doğrultusu) ulaşım güzergâhları ve maliyetleri üzerindeki etkisi.

Hints

1
Türkiye'de dağların hangi yönde (doğu-batı mı, kuzey-güney mi) uzandığını hatırlayın.
2
Bir yolun yapım maliyetinin artması için o yolun dağları dik keserek (geçitler açarak) mi yoksa dağların arasından paralel mi geçmesi gerekir?
3
Kuzey ve Güney Anadolu dağları kıyıya paraleldir. Bu dağları aşarak iç kesimlere gitmek (kuzey-güney) mi, yoksa kıyı boyunca ilerlemek mi daha zordur?

Practice More

Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde yer alan önemli geçitlerin (Zigana, Kop, Sertavul, Çubuk vb.) hangi şehirleri birbirine bağladığını çalışarak bu kavramı pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question