Türkiye'de karstik aşınım şekillerinden biri olan obruklar; derin, dik kenarlı ve genellikle silindirik yapılı, yer altı boşluklarının çökmesiyle oluşan çukurluklardır. Akdeniz Bölgesi (Mersin-Cennet ve Cehennem) ve İç Anadolu (Konya-Kızören) bu yer şekillerinin tipik örneklerine ev sahipliği yapmaktadır.
Buna göre, bir bölgede doğal süreçlerle bir obruğun oluşabilmesi için aşağıdaki jeolojik şartlardan hangisinin öncelikle sağlanmış olması gerekir?
- AArazinin kum taşı ve marn gibi gevşek dokulu tortul kayaçlardan oluşması
- Yer altında zamanla genişleyen ve tavanı zayıflayan büyük mağara sistemlerinin bulunmasıAnswer
- CBölgedeki akarsuların menderesler çizerek yataklarını yana doğru aşındırması
- DYıllık sıcaklık farklarının yüksek olmasına bağlı olarak fiziksel çözünmenin şiddetlenmesi
- EArazinin III. Jeolojik Zaman'da oluşmuş genç ve masif yapıda olması
Answer
Yer altında zamanla genişleyen ve tavanı zayıflayan büyük mağara sistemlerinin bulunması
Obruklar, yer altındaki büyük erime boşluklarının (mağaralar) tavanlarının, üzerindeki yükü taşıyamayacak kadar incelmesi sonucu aniden çökmesiyle oluşan dik kenarlı çukurluklardır. Bu nedenle, oluşumun temel ön şartı yer altında bu tür bir boşluğun (mağara sisteminin) varlığıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Karstik Çökme Süreçleri
Hints
1
Obruk kelimesinin kelime kökeni 'çökmek' veya 'oyuk' ile ilgilidir; bu durum yer altında bir boşluk olduğunu gösterir.
2
Cennet ve Cehennem obruklarını düşünün; bu devasa çukurlar gökyüzünden bakıldığında birer tencere gibi durur. Bu boşluk yerin üstünden mi oyulmuştur yoksa altı boşaldığı için mi çökmüştür?
3
Karstik aşınım şekilleri sıralamasında mağara yer altı şekliyken, obruk bu şeklin yüzeye yansıyan çökme sonucudur.
Practice More
Konya Ovası'ndaki obruk oluşumlarının son yıllarda artmasının nedenlerini (beşerî faktörler) inceleyiniz.
Estimated Time:50s