Türkiye'de madenlerin çıkarım alanları ile bu madenlerin işlendiği metalurji tesislerinin konumu arasındaki ilişki; hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık ve ulaşım imkânları gibi farklı coğrafi prensiplerle açıklanmaktadır.
Buna göre, aşağıdaki maden ve sanayi tesisi eşleştirmeleri ile bu tesislerin kuruluş yerlerinin belirlenmesindeki temel gerekçelerle ilgili yapılan değerlendirmelerden hangisi hatalıdır?
- ABor minerallerinin Balıkesir (Bandırma) ve Eskişehir (Kırka) gibi merkezlerde işlenmesinde, hem bölgedeki zengin yataklara yakınlık hem de dış pazarlara sevkiyatı kolaylaştıran ulaşım imkânları etkili olmuştur.
- BKarabük ve Zonguldak (Ereğli) demir-çelik fabrikalarının hammadde sahalarından (Sivas ve Malatya) uzağa kurulmasında, demirin yüksek ısıda eritilmesi için gerekli olan taş kömürü gibi enerji kaynaklarına yakınlık ilkesi esastır.
- CElazığ'daki ferrokrom tesisleri doğrudan hammaddeye yakınlık ilkesine göre faaliyete geçirilirken; Antalya'daki ferrokrom tesislerinin yer seçiminde madenin liman üzerinden ihraç edilme kolaylığı ve ulaşım şartları belirleyici olmuştur.
- DKonya (Seydişehir) alüminyum tesislerinin yer seçiminde hammadde (boksit) yataklarının bölgede bulunması temel etkendir; tesisin ihtiyaç duyduğu elektrik enerjisi ise bölge dışındaki Oymapınar Barajı'ndan nakledilmektedir.
- Artvin ve Kastamonu çevresinde çıkarılan bakır cevherinin tamamı, bu illerdeki tesislerde hammaddeye yakınlık ilkesiyle saf hale getirilmekte; Samsun limanına ise sadece dış pazara gönderilmek üzere işlenmiş ürün sevk edilmektedir.Answer
Answer
Bakır cevherinin sadece çıkarıldığı yerlerde işlendiği ve Samsun'un sadece bir sevkiyat noktası olduğu bilgisi yanlıştır; Samsun bir işleme merkezidir.
Doğru yanıt olan seçenek, bakırın işlenme sürecine dair hatalı bir genelleme yapmaktadır. Samsun'da Karadeniz Bakır İşletmeleri'ne ait büyük bir tesis bulunur. Bu tesisin Samsun'da olmasının nedeni orada maden çıkması değil, Kastamonu (Küre) ve Artvin'den gelen cevheri deniz yoluyla alıp işleyebilecek ulaşım ve liman kapasitesine sahip olmasıdır. Dolayısıyla cevherin 'tamamının' çıkarıldığı yerde işlendiği bilgisi coğrafi gerçeklerle uyuşmaz.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sanayi Tesislerinin Kuruluş Yerini Etkileyen Faktörler (Hammadde vs Ulaşım)
Hints
1
Bir madenin çıkarıldığı yer ile işlendiği yer her zaman aynı değildir; bazen ulaşım bazen enerji daha önemlidir.
2
Karadeniz'deki bakır sanayisini düşünün; hem Artvin'de hem de Samsun'da tesis vardır. Hangisinde maden çıkmaz?
3
Samsun, Karadeniz'in en gelişmiş liman ve art bölge (hinterland) imkânlarına sahiptir. Bu durum bakır sanayisinin oraya 'taşınmasını' sağlamıştır.
Practice More
Demir-çelik fabrikalarının (İskenderun, Karabük, Ereğli) kuruluş nedenlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak hammadde-enerji-ulaşım dengesini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s