Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'nin Platoları

Bir bölgesel kalkınma uzmanı, Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde yer alan üç ayrı plato sahası için hazırladığı fizibilite raporlarında şu tespitlere yer vermiştir:

* K Sahası: "Arazi yüzeyinde yaygın olarak bulunan kireçtaşı tabakalarının erimesiyle oluşan pürüzlü topoğrafya, tarım alanlarını parçalı ve dar hâle getirmiştir. Yüzey sularının yer altına sızması sulama imkânlarını kısıtlarken, bölgedeki makilik alanlar geleneksel olarak yürütülen kıl keçisi yetiştiriciliğini ön plana çıkarmaktadır."
* L Sahası: "Fay hatlarından çıkan volkanik materyallerin dalgalı arazileri doldurmasıyla oluşan bu yüksek düzlüklerde, yaz yağışlarının beslediği gür çayırlar et ve süt verimi yüksek büyükbaş hayvancılık için ideal bir potansiyel barındırmaktadır."
* M Sahası: "Geçmiş jeolojik dönemlerde dış kuvvetlerce aşındırılarak hafif dalgalı düzlük (peneplen) hâline gelen arazinin, sonradan toptan yükselmesiyle oluşmuş alçak bir platodur. Ulaşım ağlarının düğüm noktasında bulunması ve yükseltisinin az olması, sanayi tesislerinin yoğunlaşmasına zemin hazırlamıştır."

Bu fizibilite raporlarında bahsedilen plato alanlarının oluşum kökenleri ve Türkiye'deki temsilcileri, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru eşleştirilmiştir?

  1. K: Karstik plato (Taşeli) / L: Lav örtüsü platosu (Erzurum-Kars) / M: Aşınım platosu (Çatalca-Kocaeli)Answer
  2. B
    K: Karstik plato (Obruk) / L: Tabaka düzlüğü platosu (Bozok) / M: Aşınım platosu (Çatalca-Kocaeli)
  3. C
    K: Karstik plato (Teke) / L: Tabaka düzlüğü platosu (Uzunyayla) / M: Aşınım platosu (Çatalca-Kocaeli)
  4. D
    K: Karstik plato (Teke) / L: Lav örtüsü platosu (Ardahan) / M: Tabaka düzlüğü platosu (Gaziantep)
  5. E
    K: Tabaka düzlüğü platosu (Haymana) / L: Aşınım platosu (Perşembe) / M: Lav örtüsü platosu (Erzurum-Kars)

Answer

Verilen açıklamaların sırasıyla Karstik plato (Taşeli), Lav örtüsü platosu (Erzurum-Kars) ve Aşınım platosunu (Çatalca-Kocaeli) işaret ettiği seçenek doğru cevaptır.
Verilen tespit metinlerinde platoların hem fiziksel oluşumları hem de beşerî özellikleri bir arada sunulmuştur. K sahasında anlatılan kireçtaşı arazisi ve kıl keçisi faaliyeti Akdeniz'deki karstik platoları (Taşeli veya Teke); L sahasındaki volkanik araziler, yaz yağışları ve büyükbaş hayvancılık Doğu Anadolu'daki lav platolarını (Erzurum-Kars veya Ardahan); M sahasındaki peneplenleşme, alçak yükselti ve sanayi yoğunlaşması ise Marmara'daki aşınım platolarını (Çatalca-Kocaeli) kesin olarak tanımlamaktadır. Doğru seçenek tüm bu koşulları aynı anda ve doğru sırayla sağlayan tek seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
K sahasının özelliklerini analiz etmek.
Kireçtaşı (kalker) arazisi, pürüzlü topoğrafya ve makilik alanda kıl keçisi yetiştiriciliği ipuçları, bu alanın Akdeniz Bölgesi'ndeki karstik platolar (Teke veya Taşeli) olduğunu gösterir.
Kalkerli yapı suları yer altına sızdırır, yüzey suları fakirdir ve bu durum yörenin doğal bitki örtüsü (maki) ile uyumlu olan kıl keçisi yetiştiriciliğini zorunlu kılar.
2
L sahasının özelliklerini analiz etmek.
Volkanik materyal (lav), yüksek düzlük, yaz yağışları ve gür çayırlar ipuçları, bu alanın Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki lav örtüsü platoları (Erzurum-Kars veya Ardahan) olduğunu gösterir.
Erzurum-Kars bölümünde volkanizmayla fay hatlarından çıkan lavlar çukurlukları doldurarak yüksek platolar oluşturmuş, sert karasal iklimin getirdiği yaz yağışları uzun boylu çayırların ve buna bağlı olarak büyükbaş hayvancılığın gelişmesini sağlamıştır.
3
M sahasının özelliklerini analiz etmek.
Peneplen, toptan yükselme, alçak yükselti, ulaşım düğümü ve sanayi yoğunlaşması ipuçları, bu alanın Marmara Bölgesi'ndeki aşınım platosu (Çatalca-Kocaeli) olduğunu gösterir.
Çatalca-Kocaeli platosu, Türkiye'nin toptan yükselmesi (epirojenez) sırasında nispeten alçakta kalmış bir aşınım (peneplen) yüzeyidir. Bu yükselti azlığı ve coğrafi konumu, ulaşımın kolaylaşmasını ve sanayinin bölgede toplanmasını sağlamıştır.
4
Elde edilen sonuçları seçeneklerle eşleştirmek.
Bulunan Karstik (Taşeli/Teke), Lav örtüsü (Erzurum-Kars/Ardahan) ve Aşınım (Çatalca-Kocaeli) sırasını barındıran seçenek belirlenir.
Soruda sırasıyla ve doğru temsilcilerle eşleştirme istenmektedir.

Key Concept

Platoların oluşum kökenleri ile iklim, bitki örtüsü ve beşerî-ekonomik faaliyetleri arasındaki sentez ilişkisi.

Hints

1
Her bir sahanın fiziki tanımındaki anahtar kelimelere odaklanın: K'da 'kireçtaşı ve kıl keçisi', L'de 'volkanik ve yaz yağışı', M'de 'peneplen ve sanayi'.
2
Kireçtaşı arazileri karstik yöreleri gösterir. Türkiye'de kıl keçisi denilince Akdeniz Bölgesi (Teke ve Taşeli) akla gelmelidir.
3
Sanayinin ve ulaşımın en çok geliştiği alçak aşınım platosu Marmara Bölgesi'ndeki Çatalca-Kocaeli Platosu'dur.

Practice More

Farklı bölgelerdeki yatay duruşlu (tabaka düzlüğü) platoları (ör. İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu platoları) ekonomik faaliyetleri açısından karşılaştıran sentez soruları inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Platoları sadece oluşum kökenlerine göre değil, bulundukları bölgenin ekonomik faaliyetlerine göre de eleyebilirsiniz. Örneğin M bölgesi sanayi dediği için sadece Çatalca-Kocaeli seçeneği içeren şıklara odaklanabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Platoları

More questions from this topic