Türkiye'de karstik süreçlerle oluşan obruklar (yer altı boşluklarının tavanının çökmesiyle oluşan derin kuyular), hem Batı Toroslar kuşağında hem de Konya Havzası'ndaki Karapınar çevresinde yaygın olarak görülmektedir.
Buna göre, Karapınar ve çevresinde son yıllarda sayıca hızla artan obruk oluşumlarını, Toroslar'daki doğal karstik döngüden ayıran temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?
- ABölgedeki jips (alçı taşı) tabakalarının kalkere göre çok daha sert ve dirençli olması
- Tarımsal sulama amaçlı aşırı yer altı suyu kullanımının, mağara boşluklarındaki hidrostatik basıncı azaltarak tavan dengesini bozmasıAnswer
- Cİç Anadolu'daki yıllık yağış miktarının Akdeniz kuşağından fazla olması nedeniyle kimyasal aşındırmanın hızlanması
- DBölgedeki obrukların sadece rüzgar erozyonu ve fiziksel parçalanma süreçleriyle yüzeyden derine doğru aşınarak oluşması
- EEpirojenik yükselmeye bağlı olarak akarsuların bölgeyi derine doğru aşındırmasının karstik boşlukları açığa çıkarması
Answer
Karapınar çevresindeki obruk oluşumlarını ayıran temel fark, tarımsal sulama nedeniyle yer altı su seviyesinin hızla düşürülmesinin oluşturduğu mekanik dengesizliktir.
Karapınar çevresindeki obruk artışının temel nedeni, tarımsal faaliyetler için yer altı sularının kapasitesinin çok üzerinde çekilmesidir. Yer altı galerilerini dolduran suyun çekilmesiyle tavanı destekleyen kuvvet azalır ve hassas olan karstik yapı kendi ağırlığını taşıyamayarak çöker. Bu durum, süreci doğal hızının çok üzerine taşımaktadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Antropojenik Etkili Karstlaşma ve Hidrostatik Basınç Kaybı
Hints
1
Obrukların oluşması için yer altında büyük boşluklar olması ve bu boşlukların tavanının çökmesi gerekir.
2
Mağara tavanlarını sadece taşlar değil, içindeki suyun uyguladığı basınç da dengede tutar. Bu denge bozulursa ne olur?
3
Konya'da mısır ve şeker pancarı gibi çok su isteyen ürünlerin ekilmesiyle yer altı sularının hızla çekildiğini hatırlayın.
Practice More
Jips karstı ile kalker karstının çözünme hızlarını ve oluşturdukları şekil ömürlerini karşılaştıran sorulara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s