Question

Difficulty: EasyBuzul Şekilleri

Türkiye, orta kuşakta yer alan bir ülke olduğu için buzulların etkisi diğer dış kuvvetlere (akarsu, rüzgar vb.) oranla oldukça sınırlıdır. Ancak yükseltisi 25002500 metrenin üzerine çıkan dağlarda buzul aşınım ve biriktirme şekillerine rastlanabilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin yüksek dağlık alanlarında görülen buzul şekillerinden biri değildir?

  1. A
    Sirk çukuru
  2. B
    Hörgüç kaya
  3. C
    Moren setleri
  4. LapyaAnswer
  5. E
    Buzul vadisi

Answer

Türkiye'nin yüksek kesimlerinde rastlanan ancak buzul şekli olmayan yer şekli lapyadır.
Lapyalar, kireçtaşlarının sular tarafından çözünmesiyle oluşan en küçük karstik aşınım şekilleridir. Türkiye'de özellikle Toros Dağları üzerinde yaygın olarak görülseler de bu şekillerin oluşumunda buzullar değil, kimyasal çözünme etkilidir.

Step-by-Step Solution

1
Dış kuvvetlerin etki alanlarını ve oluşturdukları şekilleri sınıflandırın.
Sirk, hörgüç kaya, moren ve buzul vadisi 'buzullar' tarafından oluşturulurken; lapya 'karstik süreçler' (yeraltı ve yerüstü suları) sonucu oluşur.
Soruda hangisinin buzul şekli olmadığı sorulmaktadır.
2
Lapya oluşum mekanizmasını analiz edin.
Lapya, kalker gibi çözünebilen kayaçların kimyasal aşınımıyla oluşan karstik bir şekildir.
Lapyaların yüksek dağlarda (Toroslar gibi) görülmesi, onların buzul şekli olduğu anlamına gelmez; bu durum kayaç yapısıyla ilgilidir.

Key Concept

Buzul aşınım ve birikim şekilleri ile diğer dış kuvvetlerin oluşturduğu şekillerin ayrımı.

Hints

1
Seçeneklerdeki yer şekillerinin hangi dış kuvvet (akarsu, rüzgar, buzul, dalga, karstik süreç) tarafından oluşturulduğunu düşünün.
2
Lapya, dolin, uvala gibi terimlerin hangi konu başlığı (karstik şekiller) altında işlendiğini hatırlayın.
3
Buzul şekilleri genellikle 'sirk' ve 'moren' kelimeleriyle anılırken; lapya kireçtaşlarının (kalker) erimesiyle ilgilidir.

Practice More

Türkiye'de buzul şekillerine rastlanan dağlar (Kaçkar, Erciyes, Ağrı, Aladağlar, Bolkar, Uludağ vb.) ile rastlanmayan dağları (Yıldız Dağları, Biga Dağları, Canik Dağları vb.) yükselti faktörüne göre karşılaştırın.
Estimated Time:45s
Rate this question