Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Platoları

Türkiye'nin yer şekilleri içerisinde geniş bir alan kaplayan platolar; oluşum süreçleri, yükseltileri ve üzerinde yürütülen ekonomik faaliyetler bakımından büyük farklılıklar gösterir. Bazı platolar deniz seviyesine yakın aşınım düzlükleri iken, bazıları lav örtüsü veya karstik süreçlerle şekillenmiştir.

Buna göre, Türkiye'deki platoların genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki plato ve karakteristik özellik eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Çatalca-Kocaeli Platosu: Yükseltisi en az olan ve aşınım düzlüğü (peneplen) karakteri taşıyan bir alandır.
  2. Ardahan Platosu: Karstik erime süreçleri sonucunda oluşmuş, üzerinde yaygın olarak obruk ve dolinlerin görüldüğü bir alandır.Answer
  3. C
    Şanlıurfa Platosu: Tabaka düzlüğü (yatay duruşlu) özelliğine sahip, tarımsal potansiyeli GAP ile artmış bir düzlüktür.
  4. D
    Teke Platosu: Kalkerli yapı nedeniyle yer üstü sularının zayıf olduğu, kıl keçisi yetiştiriciliğinin ön planda olduğu bir alandır.
  5. E
    Bozok Platosu: İç Anadolu'da geniş alan kaplayan, bozkır bitki örtüsünün ve küçükbaş hayvancılığın yaygın olduğu bir tabaka düzlüğüdür.

Answer

Ardahan Platosu'nun karstik erime süreçleriyle oluştuğu bilgisi yanlıştır; bu plato lav örtüsü kökenlidir.
Ardahan Platosu, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan ve oluşumu bakımından lav örtüsü (volkanik) karakteri taşıyan bir platodur. Karstik erime süreçleri, kireç taşı (kalker) veya jips gibi eriyebilen kayaçların bulunduğu alanlarda (özellikle Teke ve Taşeli platolarında) görülür. Dolayısıyla Ardahan Platosu'nu karstik özelliklerle eşleştirmek bilimsel olarak yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki platoların oluşum tiplerini belirle.
Çatalca-Kocaeli (Aşınım), Ardahan (Lav), Şanlıurfa (Tabaka Düzlüğü), Teke (Karstik), Bozok (Tabaka Düzlüğü).
Soruyu çözmek için her platonun jeolojik oluşum sürecini bilmek gerekir.
2
Karstik şekillerin (obruk, dolin, mağara) en yoğun olduğu bölgeyi hatırla.
Karstik süreçler genellikle Akdeniz Bölgesi'ndeki Teke ve Taşeli platolarında hakimdir.
Litolojik yapı (taş yapısı) ile yer şekilleri arasındaki ilişkiyi kurmak için gereklidir.
3
Ardahan ve çevresindeki volkanik faaliyetleri analiz et.
Doğu Anadolu'daki Erzurum-Kars ve Ardahan platoları, III. Jeolojik Zaman sonundaki volkanizma ile lavların çukurları doldurması sonucu oluşmuştur.
Ardahan Platosu'nun karstik değil lav örtüsü platosu olduğunu teyit eder.

Key Concept

Türkiye'deki platoların oluşum kökenlerine göre sınıflandırılması (Aşınım, Lav, Karstik, Tabaka Düzlüğü).

Hints

1
Platoların oluşum tiplerini hatırlayın: Aşınım (Marmara), Lav (Doğu Anadolu), Karstik (Akdeniz), Tabaka Düzlüğü (İç ve Güneydoğu Anadolu).
2
Obruk, dolin ve lapyalar gibi şekiller kireç taşı olan yerlerde görülür. Ardahan bir volkanik arazidir.

Practice More

Karstik platolar ile lav platolarının toprak verimliliği ve su tutma kapasitelerini karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question