Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye arazisi, jeolojik geçmişi boyunca farklı levha hareketlerinin ve orojenik kuşakların etkisi altında kalarak son derece karmaşık ve 'mozaik' bir yapı kazanmıştır. Bu süreçte meydana gelen olaylar ve Anadolu'nun jeodinamik gelişimi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu gelişime dair hatalı bir değerlendirmedir?

  1. Yıldız Dağları, Menderes-Menteşe ve Kırşehir çevresinde görülen masif araziler; Alp-Himalaya orojenezi sırasında Tetis Denizi tabanında biriken tortul tabakaların şiddetle kıvrılması sonucunda Üçüncü Zaman'da oluşmuştur.Answer
  2. B
    Batı Anadolu'da görülen horst ve graben sistemleri, Tersiyer sonu ile Kuvaterner başında bölgede etkili olan kuzey-güney yönlü sıkışmanın ardından gelişen genişleme (ekstansiyonel) rejiminin bir sonucudur.
  3. C
    Toros Dağları'nın yüksek zirvelerinde denizel fosillere rastlanması, bu alanların Mezozoyik boyunca Tetis jeosenklinalinde bir tortullaşma alanı olduğunun ve sonrasında orojenezle yükseldiğinin kanıtıdır.
  4. D
    Anadolu yarımadasının Kuvaterner başlarında yaşadığı toptan yükselme (epirojenez), daha önceki dönemlerde aşınarak deniz seviyesine yaklaşmış olan peneplen yüzeylerinin bugünkü yüksek platolara dönüşmesini sağlamıştır.
  5. E
    Zonguldak ve çevresindeki taş kömürü yatakları, Paleozoyik'te (I. Zaman) gür bitki topluluklarının bataklık alanlarda tortullaşmasıyla oluşmuşken; linyit, bor ve petrol yatakları Tersiyer'deki (III. Zaman) gölsel ortamların ürünüdür.

Answer

Masif arazilerin Alp-Himalaya orojenezi sırasında tortulların kıvrılmasıyla oluştuğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü masifler daha eski (Paleozoyik) zamanlara aittir.
Doğru yanıt olan seçenek, masif arazilerin (Yıldız Dağları, Menderes, Kırşehir vb.) oluşumunu Alp-Himalaya orojenezi ile Üçüncü Zaman'a dayandırmaktadır. Ancak masifler, Paleozoyik (I. Zaman) döneminde meydana gelmiş, Hersinyen veya Kaledoniyen kıvrımları ile sertleşmiş temel arazilerdir. Alp-Himalaya orojenezi ise bu masiflerin çevresinde, Tetis Denizi'nde biriken daha genç tortulların sıkışmasıyla Üçüncü Zaman'da gerçekleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Masif arazilerin tanımını ve oluşum zamanını hatırla.
Masifler, I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoyik) Hersinyen ve Kaledoniyen kıvrımlarıyla oluşmuş, kristalen yapılı sert temel kütlelerdir.
Soruda verilen arazilerin (Yıldız, Menderes, Kırşehir) jeolojik yaşını belirlemek hatayı saptamak için gereklidir.
2
Alp-Himalaya orojenezi ile masifler arasındaki ilişkiyi analiz et.
Alp-Himalaya orojenezi III. Zaman'da gerçekleşmiştir. Masifler bu dönemde kıvrılmamış, aksine sert yapılar oldukları için kırılmış veya yanlardaki genç tortulların kıvrılmasına zemin hazırlamışlardır.
Masiflerin oluşum zamanı (I. Zaman) ile Alp kıvrımlarının zamanı (III. Zaman) arasındaki kronolojik çelişkiyi bulmak gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki teknik kavramları (horst-graben, denizel fosil, epirojenez, madenler) doğrula.
Horst-grabenler Neotektonik dönemin, fosiller Tetis tabanının, epirojenez Kuvaterner yükselmesinin ve madenler de doğru zamanların (I. ve III. Zaman) ürünleridir.
Hatalı seçeneğin kesinliğinden emin olmak için diğer bilimsel verileri elemek gerekir.

Key Concept

Türkiye'nin Jeolojik Zaman Çizelgesi ve Yapısal Evrimi

Practice More

Türkiye'deki masif arazilerin harita üzerindeki dağılımı ile deprem risk haritasını karşılaştırarak sert yapıların tektonik etkilerini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Jeolojik Oluşumu

More questions from this topic