Question

Difficulty: HardTürk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

Türk-İslam devletlerinde ordu teşkilatının yargısal işlerini yürütmekle görevli olan Kadı-i Leşker (Kazasker), askeri sınıfın kendi içindeki uyuşmazlıklarını çözüme kavuştururdu. Ancak hukuk sisteminde sivil halkın haklarını korumak ve askeri nüfuzun sivil hukuk üzerindeki baskısını engellemek amacıyla belirli bir yargı sınırı çizilmiştir. Buna göre; bir asker ile bir sivil vatandaş arasında meydana gelen hukuki bir ihtilafın çözümü için aşağıdaki makamlardan hangisine başvurulması gerekmekteydi?

  1. Yerel (Şehir) KadısıAnswer
  2. B
    Kadı-i Leşker
  3. C
    Emir-i Dad
  4. D
    Divan-ı Mezalim
  5. E
    Şıhne

Answer

Asker ile sivil arasındaki davalara Yerel (Şehir) Kadısı bakar.
Türk-İslam devletlerinde, özellikle Büyük Selçuklular gibi merkezi otoritenin güçlü olduğu yapılarda, ordunun sivil halk üzerinde baskı kurmasını engellemek amacıyla yargı bağımsızlığına önem verilmiştir. Bir asker ile bir sivil vatandaş arasındaki davalarda yetkinin yerel kadıya (şehir kadısına) verilmesi, 'hukuk devleti' anlayışının bir yansımasıdır ve sivil hakların askeri güç karşısında korunmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Tarafların statüsünü analiz etme
Dava taraflarından birinin 'asker', diğerinin 'sivil' olduğu belirlenir.
Yargı yetkisinin belirlenmesi için tarafların hukuki statüsü kritiktir.
2
Görevli mahkeme kuralını hatırlama
Türk-İslam hukukunda askeri vesayeti önlemek için sivil hukuk önceliklidir.
Askeri mahkemelerin (Kadı-i Leşker) sivil haklarını kısıtlamasının önüne geçilmek istenmiştir.
3
Doğru yargı makamını seçme
Karma davalarda (asker-sivil) yetkinin yerel kadıda (şehir kadısı) olduğu sonucuna varılır.
Hukukun tarafsızlığını ve reayanın (halkın) korunmasını sağlamak için sivil yargı yetkilendirilmiştir.

Key Concept

Hukuki Yetki Ayrımı ve Sivil Hakların Korunması

Hints

1
Türk-İslam devletlerinde adaletin sivil halk üzerinde baskı aracı olarak kullanılmaması amaçlanmıştır.
2
Bir tarafın asker olması, davanın mutlaka askeri mahkemede görüleceği anlamına gelmez; sivillerin hakları korunur.
3
Hukuk sisteminde 'karma' (asker-sivil) davalarda yetki, her zaman genel adli makamdadır.

Practice More

Osmanlı Devleti'ndeki Kazaskerlik makamı ile Büyük Selçuklu'daki Kadı-i Leşkerlik makamının görev benzerliklerini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question