Question

Difficulty: HardBüyük Selçuklu Devleti Siyasi Tarihi

Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşunda asli askeri ve siyasi güç olan Oğuz Türkmenleri, devletin sınırlarının genişleyerek merkezi bir imparatorluk yapısına bürünmesiyle birlikte yönetim kademelerinden uzaklaşmaya başlamışlardır. Özellikle Nizamülmülk’ün etkisiyle İran kökenli bürokratların devlet idaresinde güç kazanması ve göçebe Türkmenlerin vergi veren 'reaya' statüsüne zorlanması, 'devletin sahibi' olduğunu düşünen bu unsurların merkezi otoriteye olan bağlılığını zayıflatmıştır. Selçuklu tarihinin son büyük hükümdarı kabul edilen ve 'Sultan-ı Azam' olarak anılan hükümdarın, kendi tebaası olan Türkmenlere esir düşmesine ve devletin fiilen çöküş sürecine girmesine yol açan bu siyasi kriz aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Oğuz İsyanıAnswer
  2. B
    Katvan Savaşı
  3. C
    Bâtınilik Hareketleri
  4. D
    Dandanakan Savaşı
  5. E
    Haçlı Seferleri

Answer

Büyük Selçuklu Devleti'nin fiilen çöküşüne ve Sultan Sencer'in esaretine yol açan gelişme Oğuz İsyanı'dır.
Doğru cevap olan gelişme, Selçuklu devlet yapısındaki 'İranlılaşma' ve bürokratikleşme sürecine tepki olarak doğan Oğuz İsyanı'dır. Bu isyan sonucunda Sultan Sencer esir alınmış, bu durum devletin merkezi otoritesini geri dönülemez şekilde bitirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Devletin sosyal ve siyasi yapısındaki değişimi analiz edin.
Devletin kuruluşundaki Türkmen ağırlığının zamanla yerini İranlı bürokratlara (Nizamülmülk ekolü) bıraktığı görülür.
Bu değişim, kurucu Türkmen boylarının yönetimden dışlanmasına ve ekonomik olarak baskılanmasına yol açmıştır.
2
Sultan Sencer dönemindeki kritik olayları değerlendirin.
Sultan Sencer, 11411141 Katvan yenilgisinden sonra otoritesini korumaya çalışırken 11531153 yılında kendi boyları olan Oğuzların isyanıyla karşılaşmıştır.
Oğuzlar, vergi adaletsizliği ve yönetimdeki dışlanmışlık nedeniyle ayaklanmışlardır.
3
Olayın siyasi sonucunu belirleyin.
Sultan Sencer bu isyan sırasında esir düşmüş ve devlet merkezi otoritesini tamamen yitirmiştir.
Hükümdarın kendi halkına esir düşmesi, Selçuklu devlet geleneğindeki kut ve meşruiyet anlayışını temelden sarsarak çöküşü kaçınılmaz kılmıştır.

Key Concept

Büyük Selçuklu Devleti'nde Merkezi Otorite ve Türkmenlerin Tasfiyesi

Hints

1
Bu isyan, devletin kurucusu olan boyların vergi ve yönetim adaletsizliğine karşı çıkardığı bir harekettir.
2
İsyanın sonucunda Sultan Sencer üç yıl boyunca esir hayatı yaşamıştır.
3
Sultan-ı Azam unvanlı hükümdarın kendi 'Oğuzları' tarafından tahttan indirilmesi sürecidir.

Practice More

Sultan Sencer'in ölümüyle birlikte Büyük Selçuklu topraklarında kurulan Irak, Suriye ve Kirman Selçukluları gibi devletleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question