Yumuşama (Detant) Dönemi'nde Türkiye ile en yakın müttefiki ABD arasındaki ilişkiler; Johnson Mektubu ve Haşhaş Ekimi kriziyle sarsılmış, Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası ABD Kongresi'nin Türkiye'ye yönelik silah ambargosu kararı almasıyla kopma noktasına gelmiştir.
ABD'nin bu ambargo kararına karşılık Türkiye'nin mütekabiliyet (karşılıklılık) esası çerçevesinde attığı en sert diplomatik ve askeri adım aşağıdakilerden hangisidir?
- Temmuz tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla tarihli Ortak Savunma ve İş Birliği Anlaşması'nın (SİA) yürürlükten kaldırılması ve Türkiye'deki ABD üslerine el konulmasıAnswer
- BNATO'nun askeri kanadından ayrıldığını beyan ederek tarafsız devletler bloku olan Bağlantısızlar Hareketi'ne katılım sağlanması
- CTruman Doktrini ve Marshall Planı kapsamında alınan tüm ekonomik ve askeri yardımların faiziyle birlikte iade edileceğinin açıklanması
- DVarşova Paktı'na tam üyelik için Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ile gizli bir savunma iş birliği protokolünün imzalanması
- EBoğazların tüm yabancı savaş gemilerine kapatılarak Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin askıya alındığının Birleşmiş Milletler'e bildirilmesi
Answer
Türkiye'nin 25 Temmuz 1975 tarihinde aldığı Bakanlar Kurulu kararıyla savunma anlaşmalarını feshetmesi ve ABD üslerini kendi kontrolüne almasıdır.
Doğru cevap olan seçenek, Türkiye'nin 1975 yılında ABD ambargosuna verdiği resmi ve fiili yanıtı tam olarak ifade etmektedir. Türkiye, 1969 tarihli Ortak Savunma ve İş Birliği Anlaşması'nı geçersiz sayarak İncirlik dışındaki tesisleri kapatmış, İncirlik'i ise sadece NATO amaçlı kullanıma açık bırakarak ABD'nin ikili kullanımına kapatmıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Mütekabiliyet Esası ve Türkiye-ABD Üs Krizi (1975)
Hints
1
Türkiye'nin bu tepkisi doğrudan kendi topraklarındaki yabancı askeri varlığı hedef almıştır.
2
Tepkinin temelinde 'Sen bana silah vermezsen, ben de senin üslerini kullandırmam' mantığı (mütekabiliyet) yatar.
3
Bu olay 1975-1978 yılları arasında İncirlik Üssü'nün statüsünü değiştirmiş ve TSK'nın yönetimine girmesine neden olmuştur.
Practice More
1964 Johnson Mektubu'nun Türkiye'nin çok yönlü dış politikaya geçişindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s