Question

Difficulty: Very hardCümlede Anlam İlişkileri

Cümlede anlam ilişkileri; eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını (amaç-sonuç) veya hangi gerekçeye dayandığını (neden-sonuç) ifade eder. Özellikle bürokratik ve akademik metinlerde bu iki ilişki, iç içe geçmiş yan cümlecikler ve karmaşık yapıdaki ifadeler nedeniyle titiz bir analiz gerektirir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde temel yargı, bir "ereksellik" (amaç-sonuç) ilişkisi çerçevesinde kurgulanmıştır?

  1. A
    Sektördeki haksız rekabetin önüne geçmek ve yerli üreticiyi korumak adına ithal ürünlere getirilen ek vergiler, piyasadaki fiyat dengesinin bozulmasına yol açtı.
  2. B
    Kurumsal hiyerarşiyi sadeleştirmek ve karar alma süreçlerini hızlandırmak için hazırlanan yeni teşkilat şeması, yönetim kurulunun çekinceleri doğrultusunda revize edildi.
  3. Kamu Denetçiliği Kurumu; idarenin işleyişine yönelik şikâyetleri hukuk ve hakkaniyet temelinde incelemek ve idareye yol göstermek üzere teşkil edilmiştir.Answer
  4. D
    Bilişim altyapısını modernize etmek gayesiyle başlatılan dijitalleşme hamlesi, ortaya çıkan siber güvenlik riskleri nedeniyle geçici olarak durduruldu.
  5. E
    Personelin aidiyet duygusunu pekiştirmek amacıyla düzenlenen sosyal organizasyonlar, kurumsal bütçedeki beklenmedik kısıtlamalar sebebiyle süresiz olarak askıya alındı.

Answer

Temel yargının (teşkil edilmiştir) bir hedefe veya gayeye (incelemek ve yol göstermek) yönelik gerçekleştirildiği cümledir.
İdarenin işleyişini inceleme ve yol gösterme ifadeleri henüz gerçekleşmemiş, kurumun kurulmasıyla ulaşılmak istenen birer 'hedef' niteliğindedir. 'Teşkil edilmiştir' yargısı bu hedefleri gerçekleştirmek üzere (ereksellik) icra edildiği için cümle tam bir amaç-sonuç ilişkisi kurmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki temel yargının (ana yüklemin) tespit edilmesi.
İncelediğimiz cümlede temel yargı 'teşkil edilmiştir' (kurulmuştur) ifadesidir.
Anlam ilişkisini belirlemek için öncelikle cümlenin hangi eylem üzerine kurulduğunu saptamak gerekir.
2
Temel yargıya 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi sebeple?' sorularının yöneltilmesi.
'Neden kurulmuştur?' sorusuna yanıt alınamazken, 'Hangi hedefi gerçekleştirmek üzere kurulmuştur?' sorusuna 'incelemek ve yol göstermek üzere' yanıtı alınmaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir; neden-sonuç cümlelerinde ise eylem bitmiş bir gerekçeye dayanır.
3
Çeldiricilerdeki ara amaç bildiren ifadelerin ana yargıyla bağının analiz edilmesi.
Diğer seçeneklerdeki '...adına', '...için', '...gayesiyle' gibi yapılar sadece özneyi niteleyen veya yan cümlecik kuran yapılardır; ana yargılar (yol açtı, revize edildi, durduruldu, askıya alındı) ise birer 'neden'e bağlıdır.
Karmaşık cümlelerde birden fazla anlam ilişkisi olabilir; soru kökü bizden temel yargının (ana kurgunun) ilişkisini istemektedir.

Key Concept

Cümlede Amaç-Sonuç (Ereksellik) İlişkisi
Estimated Time:1m 30s
Rate this question