Question

Difficulty: HardTürkiye'de Nüfusun Yapısal Özellikleri

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye genelinde nüfusun ortanca yaşı yükselme eğilimindedir. Ancak bu durumun illere göre dağılımı incelendiğinde; Sinop, Kastamonu ve Artvin gibi illerde ortanca yaşın Türkiye ortalamasının çok üzerinde olduğu, Şanlıurfa ve Şırnak gibi illerde ise bu değerin oldukça düşük kaldığı görülmektedir.

Söz konusu illerin demografik ve yapısal özellikleri dikkate alındığında, bu farklılığın nedenleri ve sonuçları hakkında yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    Şanlıurfa ve Şırnak'ta çocuk bağımlılık oranının yüksek olması, hane halkı bütçesinde demografik yatırımlara ve temel ihtiyaçlara ayrılan payı artırarak tasarruf oranlarını düşürmektedir.
  2. B
    Sinop ve Kastamonu gibi illerde ortanca yaşın yüksekliği; sadece doğumların azlığıyla değil, aynı zamanda çalışma çağındaki genç nüfusun bu illerden sanayi merkezlerine göç etmesiyle de ilişkilidir.
  3. C
    Bir ilde ortanca yaşın düşük olması, o ilin toplam bağımlılık oranı içinde çocuk nüfusun ağırlıklı bir yere sahip olduğu ve gelecekteki potansiyel işgücü arzının yüksek olduğu anlamına gelir.
  4. Sinop, Kastamonu ve Artvin gibi illerin Türkiye'nin 'en yaşlı' illeri olması; bu illerin yüksek sanayileşme hızına bağlı olarak yetişkin ve yaşlı nüfus için büyük birer ekonomik cazibe merkezi haline gelmesinin sonucudur.Answer
  5. E
    Türkiye genelinde ortanca yaşın 3030'un üzerine çıkması ve yükselmeye devam etmesi, ülkenin demografik dönüşüm sürecinin ileri aşamalarına geçtiğinin ve nüfusun yaşlanma sürecine girdiğinin yapısal bir göstergesidir.

Answer

Sinop, Kastamonu ve Artvin gibi illerin yaşlı nüfus oranının yüksek olmasının nedeni bu illerin sanayi merkezi olması değil, tam tersine ekonomik imkanların yetersizliği nedeniyle genç nüfusun bu illerden göç etmesidir.
Sinop, Kastamonu ve Artvin gibi iller Türkiye'nin en çok göç veren illeri arasındadır. Bu illerde genç nüfusun (15-64 yaş arası aktif kesim) eğitim ve iş amacıyla büyük şehirlere göç etmesi, geride kalan nüfusun yaş ortalamasının artmasına (yaşlanmasına) neden olur. Dolayısıyla bu illerin 'yaşlı' olması sanayi merkezi olmalarından değil, göç veren, ekonomik olarak daha az gelişmiş bölgeler olmalarından kaynaklanır.

Step-by-Step Solution

1
Ortanca yaş kavramını analiz et
Ortanca yaşın yüksek olması nüfusun yaşlandığını, düşük olması ise genç olduğunu gösterir.
Soruda verilen illerin hangi demografik grupta olduğunu belirlemek için bu tanım gereklidir.
2
Bölgesel farklılıkların nedenlerini sorgula
Şanlıurfa ve Şırnak'ta yüksek doğum oranları ortanca yaşı düşürürken; Sinop ve Kastamonu'da hem düşük doğum oranları hem de dışarıya verilen genç göçü ortanca yaşı yükseltmektedir.
Türkiye'deki nüfus hareketlerinin yaş yapısı üzerindeki etkisini anlamak için göç ve doğum dengesi incelenmelidir.
3
Gelişmişlik ve sanayi ilişkisini test et
Türkiye'nin en gelişmiş sanayi merkezleri (İstanbul, Kocaeli, Bursa vb.) yoğun göç aldıkları için aktif (yetişkin) nüfus payları yüksektir ve bu iller Sinop kadar 'yaşlı' değildir.
Sinop ve Artvin gibi illerin sanayi merkezi olduğu varsayımı Türkiye'nin ekonomik coğrafyasıyla çelişir.

Key Concept

Demografik Yapıda Göç ve Doğumun Ortanca Yaş Üzerindeki Etkisi

Hints

1
Bir yerin 'yaşlı' olması için ya çok az bebek doğmalı ya da oradaki gençler başka yere gitmiş olmalıdır.
2
Türkiye'de sanayinin en gelişmiş olduğu İstanbul, İzmir veya Kocaeli gibi iller soruda 'yaşlı' olarak verilen iller arasında mı?
3
Sinop Türkiye'nin en yaşlı ilidir; ancak bunun sebebi sanayi yatırımları değil, dışarıya verilen yoğun göç ve düşük doğum hızıdır.

Practice More

Türkiye'de nüfusun yaş yapısındaki bu değişimlerin sosyal güvenlik kurumları üzerindeki etkilerini ve 'demografik fırsat penceresi' kavramını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question