Question

Difficulty: MediumBuzul Şekilleri

Türkiye, orta kuşakta yer aldığı için buzullaşma etkisi deniz seviyesine kadar inememiş; buzul aşınım ve birikim şekilleri sadece belirli bir yükseltinin üzerindeki dağlık alanlarla sınırlı kalmıştır. Bu nedenle ülkemizde buzul şekillerine rastlamak, o sahanın geçmişte veya günümüzde kalıcı kar sınırının üzerine çıkacak kadar yüksek bir "özel konuma" sahip olduğunun kanıtıdır.

Buna göre, aşağıdaki dağların hangisinde sirk çukuru, buzul vadisi veya moren seti gibi yer şekillerine rastlanması beklenmez?

  1. A
    Kaçkar Dağları
  2. B
    Bolkar Dağları
  3. Yıldız DağlarıAnswer
  4. D
    Aladağlar
  5. E
    Mercan (Munzur) Dağları

Answer

Yıldız Dağları, yükseltisinin yetersiz olması nedeniyle bünyesinde buzul aşınım veya birikim şekilleri barındırmaz.
Doğru yanıt olan Yıldız Dağları (Istrancalar), Marmara Bölgesi'nin kuzeyinde yer alır ve en yüksek noktası yaklaşık 10311031 metredir. Türkiye'de Pleistosen (Buzul Çağı) döneminde dahi buzullaşma sınırı 20002000 metrenin altına pek inmediği için bu dağlarda buzul aşınım (sirk, hörgüç kaya) veya birikim (moren) şekillerinin oluşması coğrafi olarak mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'de buzullaşma şartlarının belirlenmesi
Buzul sınırı tespiti
Türkiye'de dördüncü jeolojik zamanda buzul etkisinin görülebilmesi için dağların yükseltisinin yaklaşık 200022002000-2200 metrenin üzerinde olması gerekir.
2
Seçeneklerdeki dağların yükselti ve konum özelliklerinin karşılaştırılması
Kritik eşiğin altında kalan dağın bulunması
Kaçkar, Bolkar, Aladağlar ve Mercan Dağları 30003000 metre sınırını aşan yüksek dağlarken; Yıldız Dağları (Istrancalar) yaklaşık 10001000 metre yükseltiye sahiptir.
3
Buzul şekillerinin varlığının sorgulanması
Yıldız Dağları'nda buzul şekli bulunmadığı sonucuna varılması
Yıldız Dağları hiçbir dönemde kalıcı kar sınırının üzerine çıkamadığı için sirk, moren veya hörgüç kaya gibi şekiller burada oluşamamıştır.

Key Concept

Türkiye'de Buzul Şekillerinin Dağılışını Belirleyen Temel Faktör: Yükselti (Özel Konum)

Hints

1
Türkiye'de bir dağda buzul şekli görebilmek için o dağın 'yüksek dağ' sınıfına girmesi gerekir.
2
Marmara Bölgesi'ndeki dağları düşünün; Uludağ çok yüksekken, bölgenin kuzeyindeki dağlar daha alçaktır.
3
Istrancalar olarak da bilinen ve Balkan sınırında yer alan dağ sırasının yükseltisi buzul oluşumu için yeterli midir?

Practice More

Türkiye'deki güncel buzullar ile eski (relict) buzul şekillerinin farkını ve dağılışını harita üzerinde inceleyiniz.

Alternative Method

Harita bilgisi üzerinden eleme yöntemi kullanılabilir. Seçeneklerdeki dağlardan hangisinin deniz seviyesine en yakın ve en alçak kütle olduğu tespit edilerek sonuca ulaşılabilir.
Estimated Time:50s
Rate this question