Türkiye'de yer şekillerinin gelişim sürecinde etkili olan erozyon (toprak süpürülmesi) ve heyelan (kütle hareketi) olaylarının oluşum mekanizmaları, tetikleyici faktörleri ve önleme stratejileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AHeyelan olaylarında bitki örtüsünün gür olması, suya doygun hale gelen ve yer çekimi etkisiyle kayma yüzeyi boyunca hareket eden killi tabakaların kütlesel yer değiştirmesini tamamen engelleyen bir unsurdur.
- BErozyon süreci sadece kurak bölgelerde rüzgar etkisiyle şekillenirken; heyelanlar, arazinin litolojik (taş ve kaya) yapısından bağımsız olarak yalnızca eğim ve aşırı yağışın bulunduğu her sahada meydana gelir.
- Heyelan riskinin belirlenmesinde tabakaların eğime paralel uzanması ve killi litolojik yapı, bitki örtüsünün koruyucu etkisinden daha baskın bir rol oynarken; erozyon sürecinde bitki örtüsü kaybı ve yanlış arazi kullanımı en temel belirleyicilerdir.Answer
- Dİç Anadolu'da rüzgar erozyonuna karşı uygulanan nöbetleşe ekim ve şeritvari ekim yöntemleri, toprağın su tutma kapasitesini artırdığı için aynı zamanda derin kütle hareketlerinin oluşumunu da teknik olarak imkansız kılar.
- EKaradeniz Bölgesi'nde heyelanların özellikle ilkbahar aylarında yoğunlaşmasının temel sebebi, bitki örtüsünün bu mevsimde terleme (transpirasyon) yoluyla topraktaki fazla suyu uzaklaştıramayacak kadar zayıf olmasıdır.
Answer
Heyelan riskinde tabaka uzanışı ve killi yapının bitki örtüsünden daha baskın olduğu, erozyonda ise bitki örtüsü ve arazi kullanımının temel belirleyici olduğu ifade doğrudur.
Heyelan jeolojik bir olaydır; burada arazinin taş yapısı (litoloji) ve tabakaların duruşu (eğim yönü), bitki örtüsünden çok daha kritiktir. Erozyon ise topografik ve biyolojik bir süreçtir; bitki örtüsü varlığı ve toprağın nasıl işlendiği (beşerî müdahale) doğrudan süreci kontrol eder.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Erozyon ve Heyelan Arasındaki Faktör Baskınlığı Farkı
Hints
1
Heyelanın 'derin', erozyonun 'yüzeysel' bir olay olduğunu hatırlayın.
2
Karadeniz'in ormanlarla kaplı olmasına rağmen neden Türkiye'de en çok heyelan görülen yer olduğunu düşünün.
3
Geçirimsiz kil tabakası ve tabakaların eğim yönünde uzanması, heyelan mekanizmasının 'olmazsa olmaz' fiziksel koşullarıdır.
Practice More
Karadeniz'de heyelan set göllerinin oluşumunda litolojik yapının rolünü araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s