Question

Difficulty: MediumTaşra Teşkilatı

Osmanlı Devleti’nin klasik dönem taşra idaresinde, sosyal ve ekonomik hayatın sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla çeşitli memurlar görevlendirilmiştir. Bu görevlilerden biri; pazar yerlerindeki fiyatların (narh) takibini yapmak, tartı ve ölçü aletlerini denetlemek, üretilen ürünlerin kalite standartlarına (ihtisab kanunnameleri) uygunluğunu kontrol etmekle yükümlüdür. Buna göre, Osmanlı taşra teşkilatında ticari hayatın denetlenmesinden ve esnafın kontrolünden sorumlu olan bu görevli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. MuhtesibAnswer
  2. B
    Kapan Naibi
  3. C
    Yiğitbaşı
  4. D
    Şehir Kethüdası
  5. E
    Kazasker

Answer

Osmanlı Devleti'nde çarşı, pazar ve esnaf denetimini gerçekleştirerek ekonomik düzeni sağlayan görevli Muhtesib'dir.
Osmanlı taşra idaresinde Muhtesib, belediye işlerini yürüten ve çarşı-pazar esnafını denetleyen en yetkili memurdur. Pazar yerlerinde uygulanan narh sistemini (tavan fiyat) kontrol eder, hileli satışları engellemek için tartı aletlerini inceler ve ürünlerin kalite standartlarına uygunluğunu denetleyerek tüketicinin korunmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen görev tanımını analiz etme
Görevlinin 'narh kontrolü' (fiyat), 'ölçü-tartı denetimi' ve 'ürün kalitesi' üzerine uzmanlaştığı tespit edilir.
Bu işlevler belediye ve iktisadi denetim kapsamında yer alır.
2
Taşra görevlileri arasındaki yetki ayrımını yapma
Askeri-mülki (Beylerbeyi), adli (Kadı) ve iktisadi (Muhtesib) roller birbirinden ayrıştırılır.
Osmanlı idari yapısında iş bölümünün nasıl yapıldığını anlamak doğru cevaba ulaştırır.
3
Doğru terimi belirleme
İslam-Türk geleneğinden gelen 'Hisbe' teşkilatının Osmanlı'daki karşılığı olan 'Muhtesib' kavramı ile eşleştirme yapılır.
Muhtesib, 'ihtisab kanunnameleri' çerçevesinde pazar düzenini korur.

Key Concept

İhtisab Sistemi ve Muhtesib

Hints

1
Günümüzdeki belediye zabıtası ve ticaret müfettişlerinin yetkilerini birleştiren bir görevliyi düşünün.
2
Bu görevlinin adı, 'kontrol etme' ve 'hesap sorma' anlamlarına gelen 'Hisbe' kökünden türetilmiştir.

Practice More

Lonca teşkilatındaki görevliler (Şeyh, Kethüda, Yiğitbaşı) ile devletin resmi taşra görevlileri (Kadı, Muhtesib) arasındaki farkları içeren bir tablo incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:50s
Rate this question