Yumuşama (Detant) Dönemi'nin en önemli stratejik adımlarından biri olan ve 1979 yılında imzalanan SALT II Antlaşması'nın ABD Senatosu tarafından onaylanma sürecinde "denetlenebilirlik" (verification) meselesi büyük bir tartışma konusu olmuştur. Bu süreçte ABD, Sovyetler Birliği'nin antlaşma hükümlerine uyup uymadığını teknik olarak takip edebilmek amacıyla Türkiye'den hangi özel talepte bulunmuş ve Türkiye bu talebe dönemin diplomatik ruhuna uygun olarak nasıl bir cevap vermiştir?
- ABD'nin U-2 casus uçaklarının Türk hava sahasını kullanarak denetim uçuşu yapması talebi / Türkiye'nin bu uçuşlar için Sovyetler Birliği'nin açık onayını şart koşmasıAnswer
- BTürkiye'deki Jüpiter füzelerinin sökülerek yerlerine denetim istasyonları kurulması talebi / Türkiye'nin NATO'dan ayrılma tehdidiyle bu talebi reddetmesi
- CHelsinki Nihai Senedi çerçevesinde Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenliğinden vazgeçmesi talebi / Türkiye'nin Montrö Sözleşmesi'ne vurgu yaparak talebi reddetmesi
- DHaşhaş ekimi yasağının SALT II denetimleriyle ilişkilendirilerek kalıcı hale getirilmesi talebi / Türkiye'nin ekonomik bağımsızlık gereği üretimi serbest bırakması
- EPing-Pong Diplomasisi kapsamında Türkiye'nin Çin ile askeri ittifak kurması talebi / Türkiye'nin Sovyetler Birliği ile olan ilişkilerini bozmamak için tarafsız kalması
Answer
ABD'nin U-2 casus uçaklarının Türk hava sahasını kullanarak denetim uçuşu yapması talebi karşısında Türkiye'nin Sovyetler Birliği'nin açık onayını şart koşmasıdır.
Doğru seçenek, 1979 yılındaki tarihi gerçeği yansıtmaktadır. ABD, SALT II'nin uygulanmasını denetlemek için Türkiye'den U-2 uçuşları için izin istemiş; ancak dönemin Başbakanı Bülent Ecevit, Sovyetler Birliği'nin bu uçuşlara itiraz etmemesi şartını öne sürerek Türkiye'nin egemenlik haklarını ve bölgesel dengeleri korumaya çalışmıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Yumuşama Dönemi'nde Türk Dış Politikası ve SALT II Denetim Krizi
Hints
1
Türkiye'nin 1974 Kıbrıs Barış Harekatı sonrası ABD ile yaşadığı ambargo sürecinin dış politikasındaki 'denge' arayışını nasıl etkilediğini düşünün.
2
ABD'nin 1979'da İran'daki dinleme tesislerini kaybetmesi, Türkiye'deki istasyonların ve hava sahasının önemini artırmıştı. Bu durum nükleer bir antlaşmanın denetimiyle ilgiliydi.
3
Türkiye, ABD'nin nükleer denetim için istediği U-2 uçuşlarına, Sovyetler Birliği'nin rızası olmadan izin vermeyerek 'iki süper güç arasında ezilmeme' politikası izlemiştir.
Practice More
SALT II Antlaşması'nın ABD Senatosu tarafından onaylanmamasının temel sebebi olan Sovyetler Birliği'nin 1979 sonundaki Afganistan'ı işgali konusunu inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Soruyu çözerken kronolojiye odaklanabilirsiniz: 1979 yılı SALT II antlaşmasının yılıdır. Bu tarihte Türkiye ile ABD arasındaki en büyük gerilim noktalarından biri, ambargo sonrası normalleşme çabaları ve İran Devrimi sonrası bölgedeki yeni stratejik dengelerdir.
Estimated Time:3m 0s