Question

Difficulty: MediumErozyon ve Heyelan

Türkiye'de heyelan olayları en fazla Karadeniz Bölgesi'nde görülmektedir. Bölgenin en fazla yağış aldığı mevsim sonbahar olmasına rağmen, heyelan olaylarının yaklaşık %65\%65'i ilkbahar aylarında gerçekleşmektedir.

Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    İlkbaharda bitki örtüsünün gürleşmesinin yamaç üzerindeki baskıyı ve ağırlığı artırması
  2. Kar erimeleri ve yağışlarla toprağın suya doygun hale gelerek ağırlaşması ve kayganlaşmasıAnswer
  3. C
    Bölgedeki geçici yerleşme faaliyetlerinin ve yaylacılığın yamaç dengesini bozması
  4. D
    Yağışların bu mevsimde orografik yerine konveksiyonel kökenli olması
  5. E
    Bölgenin enlem etkisine bağlı olarak bu dönemde fiziksel çözünmenin şiddetlenmesi

Answer

Heyelanların ilkbaharda yoğunlaşmasının temel nedeni kar erimeleri ve sağanak yağışlarla toprağın suya doygun hale gelmesidir.
Doğru seçenek, heyelanların ilkbahardaki artışını kar erimelerine bağlamaktadır. Karadeniz gibi yüksek dağlık alanlarda kışın biriken karlar ilkbaharda eriyerek toprağın altına sızar. Bu durum, toprağın hem ağırlığını artırır hem de killi tabakaları kayganlaştırarak yer çekimiyle birlikte büyük kütlelerin aşağı kaymasına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Verilen istatistiği analiz etme
Heyelanların en fazla yağış alan sonbaharda değil, ilkbaharda yoğunlaştığı görüldü.
Mevsimsel kaymanın nedenini bulmak için o mevsime özgü ek su kaynağı aranmalıdır.
2
Hidrolojik süreçleri değerlendirme
İlkbaharda kıştan kalan karların eridiği ve toprağa sızdığı belirlendi.
Kar erimesi, yağıştan daha etkili bir şekilde toprağı derinden ve sürekli olarak suya doyurur.
3
Heyelan mekanizması ile ilişkilendirme
Suya doygun hale gelen killi tabakanın kayganlaşarak üstteki kütleyi taşıyamaz hale geldiği sonucuna varıldı.
Su, toprak taneleri arasındaki sürtünmeyi azaltarak yer çekimi etkisini artırır.

Key Concept

Heyelan oluşumunda kar erimelerinin (suya doygunluk) etkisi

Hints

1
Heyelan için toprağın mutlaka suya doygun hale gelmesi gerekir. Bu suya sadece yağmurla mı ulaşılır?
2
Karadeniz'de en çok yağış sonbaharda düşer ama heyelan ilkbaharda olur. Kışın yağan karların baharda neye dönüştüğünü düşünün.
3
Kar erimeleri, toprağın altına sızarak killi tabakaları bir sabun gibi kayganlaştırır.

Practice More

Karadeniz'de heyelan riskini azaltmak için ağaçlandırmanın neden tek başına çözüm olmadığını araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question