Anayasası'nda milletvekillerinin görevlerini her türlü baskıdan uzak bir şekilde yerine getirebilmeleri için öngörülen yasama bağışıklıkları; "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" olarak ikiye ayrılmıştır. Aşağıdaki tablo bu iki bağışıklık türünün temel özelliklerini karşılaştırmaktadır:
| Özellik | Yasama Sorumsuzluğu | Yasama Dokunulmazlığı |
|---|---|---|
| Hukuki Niteliği | Mutlak (Kaldırılamaz) | Nispi (TBMM Kararıyla Kaldırılabilir) |
| Zaman Bakımından Sınırı | Sürekli (Ömür Boyu) | Geçici (Milletvekilliği Süresince) |
| Kapsamı | Oy, Söz ve Düşünceler | Suç İsnatları |
| Sorumluluk Türü | Cezai + Hukuki (Tazminat) | Sadece Cezai |
Bu tablo ve anayasal ilkeler birlikte değerlendirildiğinde, yasama dokunulmazlığının işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibatlara karşı koruma sağladığından, bir milletvekili hakkında meclis kararına gerek olmaksızın hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılabilir.Answer
- BYasama dokunulmazlığı mutlak bir bağışıklık olduğu için milletvekilinin Meclis çalışmalarında ifade ettiği görüşler nedeniyle yargılanmasını ömür boyu engeller.
- CMilletvekilliği sıfatı sona eren bir kişi, görev süresi içinde işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı hiçbir şekilde yargılanamaz.
- DYasama dokunulmazlığı hem cezai hem de hukuki (tazminat gibi) sorumluluğu kapsadığı için milletvekilinin mal varlığına haciz konulamaz.
- EYasama dokunulmazlığı, milletvekilinin seçimden önce işlediği iddia edilen suçları kapsamaz ve bu suçlar için doğrudan yargılama yapılabilir.
Answer
Yasama dokunulmazlığının sadece cezai nitelikteki işlemlere (tutuklama, sorgulama, yargılama) karşı koruma sağlaması ve bu nedenle milletvekili aleyhine hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılabilmesinin mümkün olmasıdır.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerini sadece cezai takibatlara (hapis cezası riski taşıyan süreçler) karşı korur. Bu nedenle, bir milletvekiline karşı alacak, boşanma veya manevi tazminat gibi hukuk davası açılması için TBMM'nin dokunulmazlığı kaldırmasına gerek yoktur; bu davalar doğrudan açılabilir ve yürütülebilir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Yasama Dokunulmazlığının Kapsamı ve Hukuki Sorumluluk İlişkisi
Hints
1
Yasama dokunulmazlığının sadece 'cezai' nitelikteki işlemleri kapsadığını, tazminat gibi 'hukuki' konuları kapsamadığını unutmayın.
2
Yasama sorumsuzluğu 'oy ve sözleri' korurken; dokunulmazlık meclis dışındaki 'suç isnatlarını' kapsar ve geçicidir.
3
Bir milletvekiline borcu için icra takibi yapılmasına veya hakaret davası (tazminat) açılmasına dokunulmazlık engel değildir.
Practice More
Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan Anayasa m. kapsamındaki suçlar ile ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerini incelemek konuyu pekiştirir.
Estimated Time:2m 0s