Türkiye’nin kıyı jeomorfolojisi, Kuvaterner’deki iklim salınımlarına bağlı östatik (deniz seviyesi) hareketler ile tektonik ve epirojenik süreçlerin karmaşık etkileşimiyle şekillenmiştir. Bu süreçler sonucunda kıyılarımızda Ria, Dalmaçya, Enine, Boyuna, Limanlı ve Kalanklı gibi farklı kıyı tipleri gelişim göstermiştir.
Türkiye'nin kıyı tiplerinin oluşum mekanizmaları ve coğrafi dağılışı dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- AMuğla çevresindeki Menteşe kıyıları, eski akarsu vadilerinin deniz istilasına uğramasıyla oluşmuş Ria tipi kıyıların en tipik örneklerindendir.
- BKaş - Finike kıyı kuşağında, dağların kıyı çizgisine paralel uzanması ve kıyıya yakın çok sayıda adanın bulunması Dalmaçya tipi kıyı yapısını oluşturmuştur.
- Türkiye kıyılarında Fiyort ve Skayer tipi kıyıların görülmemesi, dördüncü jeolojik zamanda (Kuvaterner) Türkiye'de buzul etkisinin yaşanmadığının kesin kanıtıdır.Answer
- DBüyük Çekmece ve Küçük Çekmece gölleri, birer kıyı set gölü olmalarının yanı sıra, kıyıdaki koyların önünün birer okla kapanmasıyla oluşan Limanlı kıyı tipinin örnekleridir.
- EMersin - Silifke arasındaki kıyılarda görülen Kalanklı kıyı tipi, karstik aşınım yüzeylerinin ve kanyonların deniz ilerlemesiyle sular altında kalması sonucu oluşmuş özgün bir şekildir.
Answer
Fiyort ve Skayer tipi kıyıların görülmemesi Türkiye'de buzullaşmanın hiç yaşanmadığının değil, buzulların deniz seviyesine (0 metreye) kadar inemediğinin bir kanıtıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, Türkiye'de buzullaşmanın yaşanmadığını iddia ederek hatalı bir genelleme yapmaktadır. Fiyort ve Skayer kıyıların yokluğu sadece buzulların kıyıya ulaşamadığını (deniz seviyesine inmediğini) kanıtlar. Oysa Türkiye'de dördüncü jeolojik zamanda özellikle 2200 metrenin üzerindeki dağlarda sirk gölleri ve buzul vadileri gibi belirgin aşındırma şekilleri oluşmuştur. Bu durum Türkiye'nin matematik konumuyla doğrudan ilişkilidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Matematik Konumun Kıyı Tipleri Üzerindeki Etkisi ve Kuvaterner Buzullaşması
Hints
1
Bir kıyı tipinin görülmemesi o dış kuvvetin (örneğin buzul) ülkede hiç bulunmadığı anlamına mı gelir yoksa sadece kıyıya mı inmediği anlamına mı?
2
Türkiye'de Kaçkar, Cilo ve Erciyes gibi dağlarda buzul aşındırma şekillerinin olup olmadığını hatırlayın.
3
Kuvaterner'de Türkiye'de kalıcı kar sınırı 2200 metreye kadar inmiştir, kıyı çizgisi olan 0 metreye değil.
Practice More
Kıyı tiplerinin oluşumunda matematik konumun (enlem) mu yoksa özel konumun mu (dağların uzanışı, epirojenez) daha baskın olduğunu karşılaştıran soruları çözün.
Alternative Method
Matematik konum bilgisini kullanarak Fiyort ve Skayer'in sadece 60-90 derece enlemlerinde görülebileceğini, Türkiye'nin ise 36-42 kuzey enlemlerinde olduğunu hatırlayarak, kıyıda buzul şekli beklemenin zaten imkansız olduğunu teyit edin.
Estimated Time:2m 0s