Büyük Selçuklu Devleti'nde ikta sahiplerinin (mukta), kendilerine tahsis edilen bölgelerde hem idari hem de mali tasarrufları bulunmaktaydı. Devlet; bu geniş yetkilerin kötüye kullanımını engellemek, ordunun savaş gücünü (cebelü sayısını) korumak ve halkın haksız vergilendirilmesinin önüne geçmek amacıyla "teftiş" mekanizmasını kurumsallaştırmıştır.
Buna göre; ikta sahiplerinin yükümlü olduğu asker sayısını noksan tutması veya halktan kanunda belirlenenin üzerinde vergi talep etmesi gibi usulsüzlüklerin saptanması ve doğrudan merkeze raporlanması, aşağıdaki divanlardan hangisinin asli görevleri arasında yer alır?
- ADivan-ı İstifa
- Divan-ı İşrafAnswer
- CDivan-ı Arız
- DDivan-ı İnşa
- EDivan-ı Pervane
Answer
Türk-İslam devletlerinde idari ve mali denetimi (teftiş) yürüten, yolsuzlukları raporlayan kurum Divan-ı İşraf'tır.
Doğru yanıt olan denetim mekanizması, Divan-ı İşraf tarafından yürütülür. Bu divanın başındaki Müşrif-i Memalik, hem askeri hem de sivil bürokrasideki harcamaları ve idari kararları denetleyerek Sultan'a rapor sunar. İkta sistemindeki asker sayısının takibi veya haksız vergi alımı, hem mali hem de askeri bir suç teşkil ettiği için bu divanın teftiş alanına girer.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Divan-ı İşraf ve Denetim Mekanizması
Hints
1
Bu divan, günümüzdeki 'Devlet Denetleme Kurulu' veya 'Sayıştay'ın bazı yetkilerine benzer görevler üstlenir.
2
Başında bulunan görevliye 'Müşrif' denir.
3
Kelime kökeni 'şerf' (yükseklik/gözetleme) olan ve devletin 'gözü' sayılan divanı hatırlayın.
Practice More
Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu divanları arasındaki isim ve görev farklarını (örneğin Pervaneci'nin sadece Anadolu Selçuklu'da olması) inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s