Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye'nin yüksek dağ zirvelerinde ve iç kesimlerde yer alan platolarda yapılan araştırmalarda, denizel canlılara ait fosillere rastlanmaktadır. Bu durum, Anadolu arazisinin jeolojik geçmişine dair aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan destekler?

  1. Geçmiş dönemlerde Tetis Denizi tabanı olan arazilerin, levha hareketleriyle sıkışarak deniz seviyesinin üzerine çıktığınıAnswer
  2. B
    Volkanik patlamalar sonucunda deniz tabanındaki materyallerin yüksek dağ zirvelerine taşındığını
  3. C
    Paleozoik'te oluşan masif kütlelerin dış kuvvetlerce aşındırılarak deniz seviyesinin altına çöktüğünü
  4. D
    Kuvaterner'deki buzul çağlarında deniz seviyesinin bugünkü dağların yüksekliğine kadar ulaştığını
  5. E
    Türkiye'nin matematik konumu nedeniyle çevresindeki okyanusların etkisiyle sık sık sular altında kaldığını

Answer

Anadolu arazisinin büyük bölümünün geçmişte deniz tabanı olduğu ve levha hareketleri sonucu bu tortul tabakaların yükseldiğini belirten seçenek doğrudur.
Türkiye'nin bulunduğu arazi II. Jeolojik Zaman'da (Mezozoik) Tetis Denizi'nin tabanında yer almaktaydı. Burada milyonlarca yıl boyunca biriken denizel tortullar, III. Jeolojik Zaman'da (Tersiyer) levhaların birbirini itmesiyle (sıkışma) kıvrılmış ve deniz yüzeyinin üzerine çıkarak dağ kuşaklarını oluşturmuştur. Bu yüzden bugün binlerce metre yükseklikte deniz fosilleri görülmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Fosil kanıtını değerlendirme
Dağ zirvelerinde deniz fosili bulunması, o arazinin bir zamanlar deniz tabanı olduğunu kanıtlar.
Deniz canlıları ancak deniz ortamında yaşayabilir ve tortullaşma süreciyle fosilleşebilir.
2
Jeolojik süreci belirleme
Mezozoik'te Tetis Denizi'nde biriken tortulların, Tersiyer'de Alp Orogenizi ile yükselmesi.
Anadolu levhasının kuzeyden Avrasya, güneyden ise Arabistan levhası arasında sıkışması sonucunda deniz tabanı kıvrılarak yükselmiştir.
3
Mekanizmayı onaylama
Orojenez ve epirojenez süreçleri arazinin deniz seviyesinden binlerce metre yukarı çıkmasını sağlamıştır.
Denizlerin yükselmesi veya volkanizma bu ölçekteki bir yükseklik farkını ve fosil dağılımını açıklayamaz.

Key Concept

Alp Orogenizi ve Tetis Denizi Tortullaşması

Hints

1
Deniz canlılarının fosilleri neden dağ başında olabilir? Arazi mi yükseldi yoksa deniz mi oraya kadar çıktı?
2
Türkiye'nin kuzey ve güneyindeki dağ sıraları (Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları) hangi büyük dağ oluşumu sistemiyle meydana gelmiştir?
3
Levha tektoniği teorisine göre Anadolu, Avrasya ve Arabistan levhaları arasında sıkışan bir bölgedir. Bu sıkışma Tetis Denizi'ne ne yapmış olabilir?

Practice More

Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla olmasının epirojenik yükselme (toptan yükselme) ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question