Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Dağları

Türkiye'deki bazı dağ sıraları, hem litolojik yapıları gereği kalkerli (kireç taşı) araziler üzerinde bulundukları için yoğun karstik aşınım şekillerine sahiptir hem de yüksek zirvelerinde Kuvaterner (IV.IV. jeolojik zaman) buzullaşmasından kalma sirk çukurları ve hörgüç kayalar gibi şekilleri barındırır. Bu iki özelliğin aynı dağ kütlesi üzerinde belirgin olarak görülmesi, o dağın hem belirli bir kayaç yapısına sahip olmasını hem de belirli bir yükselti sınırını aşmasını gerektirir.

Buna göre, aşağıda verilen dağlardan hangisinde hem karstik yer şekillerinin hem de güncel veya eski buzul izlerinin bir arada görülmesi beklenir?

  1. Bolkar DağlarıAnswer
  2. B
    Yıldız Dağları
  3. C
    Aydın Dağları
  4. D
    Canik Dağları
  5. E
    Madra Dağları

Answer

Bolkar Dağları, Toros kuşağında yer alması nedeniyle karstik özellikler gösterirken, yüksek zirveleriyle de buzul aşındırma şekillerine ev sahipliği yapar.
Bolkar Dağları, Batı ve Orta Toroslar kuşağında yer aldığı için kalkerli bir yapıya sahiptir. Aynı zamanda zirvelerinin 30003000 metrenin çok üzerinde olması, bu dağların geçmiş jeolojik dönemlerde buzullaşmaya uğramasını ve günümüzde buzul aşınım şekillerini (sirk çukurları gibi) barındırmasını sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Karstik yapı analizi
Türkiye'de karstik şekillerin (lapya, dolin, sirk vb.) en yoğun olduğu kuşak Toros Dağları'dır (Akdeniz kuşağı).
Kireç taşı (kalker) tabakalarının bu bölgede çok kalın ve yaygın olması.
2
Buzul izleri sınırını belirleme
Türkiye'de buzullaşma izleri için dağların genellikle 22002200-25002500 metre ve üzeri yükseltiye sahip olması gerekir.
IV. Jeolojik zaman olan Kuvaterner'de kalıcı kar sınırının bu seviyelere kadar inmiş olması.
3
Verilen dağları eşleştirme
Bolkar Dağları (35003500 metreyi aşan zirveleriyle) her iki şartı da sağlarken; Yıldız, Canik, Aydın ve Madra dağları yükselti yetersizliği nedeniyle buzul izi taşımazlar.
Doğru seçeneğin hem jeolojik yapı hem de jeomorfologik (yükselti) kriterleri karşılaması.

Key Concept

Türkiye'de Karstik ve Glasyal (Buzul) Topografyanın Kesişimi

Hints

1
Türkiye'de karstik şekiller denilince akla gelen ilk bölgeyi ve o bölgedeki yüksek dağları düşünün.
2
Buzul izleri için dağın yükseltisinin en az 22002200-25002500 metre olması gerektiğini hatırlayın.

Practice More

Türkiye'de volkanik dağlar üzerinde buzul izi görülen örnekleri (Erciyes, Ağrı gibi) inceleyerek oluşum farklarını karşılaştırabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question