Question

Difficulty: HardKıyı Tipleri ve Şekilleri

Türkiye'de Ria ve Limanlı kıyı tiplerinin her ikisi de Kuvaterner (Dördüncü Jeolojik Zaman) başlarında yaşanan deniz ilerlemesi (transgresyon) sonucunda, kara üzerindeki belirli alanların sular altında kalmasıyla oluşmuştur.

Buna göre, oluşum mekanizmaları benzerlik gösteren bu iki kıyı tipini birbirinden ayıran temel morfolojik fark aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Limanlı kıyılarda alçak kıyıların ve lagünlerin, ria tipi kıyılarda ise derin akarsu vadilerinin sular altında kalmasıAnswer
  2. B
    Ria tipi kıyılarda dağların uzanış doğrultusu kıyıya dik iken, limanlı kıyılarda bu durumun paralel olması
  3. C
    Ria tipi kıyıların sadece iç kuvvetlerin (orojenez) etkisiyle, limanlı kıyıların ise sadece dış kuvvetlerin (dalga) etkisiyle oluşması
  4. D
    Limanlı kıyıların oluşumunda gelgit etkisinin, ria tipi kıyıların oluşumunda ise akarsu debisinin en önemli faktör olması
  5. E
    Limanlı kıyıların karstik çözünme süreçleri sonucunda, ria tipi kıyıların ise buzul aşındırmasıyla şekillenmesi

Answer

Limanlı kıyılarda alçak kıyıların ve lagünlerin, ria tipi kıyılarda ise derin akarsu vadilerinin sular altında kalması
Doğru seçenek, her iki kıyı tipinin de transgresyon kökenli olduğunu kabul ederken, sular altında kalan yer yüzü şekillerinin niteliğine (akarsu vadisi vs. alçak düzlük/lagün) odaklanarak aradaki temel morfolojik farkı doğru şekilde açıklamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kıyı tiplerinin ortak kökenini belirle
Hem Ria hem de Limanlı kıyı tipi, transgresyon (deniz ilerlemesi) sonucunda oluşmuştur.
Kuvaterner'deki buzulların erimesiyle deniz seviyesi yükselmiş ve kara üzerindeki yer şekillerini sular altında bırakmıştır.
2
Ria tipi kıyıların karakteristik yapısını analiz et
Eski akarsu vadilerinin (Örn: İstanbul Boğazı, Haliç) sular altında kalmasıyla oluşan derin ve girintili yapıdır.
Ria tipi kıyılarda denizin içeriye sokulduğu yerler geçmişin derin vadi yataklarıdır.
3
Limanlı tipi kıyıların karakteristik yapısını analiz et
Alçak kıyıların sular altında kalması ve kıyı oklarının koy önlerini kapatarak lagün oluşturmasıdır.
Limanlı kıyılar sığ denizlerde ve düze yakın topografyalarda gelişir (Örn: Büyük ve Küçük Çekmece).
4
Farkı sentezle
İki tipi ayıran temel fark, transgresyona uğrayan alanın başlangıçtaki topografik karakteridir (Vadi vs. Alçak düzlük).
Soru kökünde istenen temel morfolojik fark budur.

Key Concept

Transgresif Kıyı Gelişimi ve Topografik Farklılaşma

Hints

1
Her iki kıyı tipinin de Kuvaterner'de deniz seviyesinin yükselmesiyle oluştuğunu hatırlayın.
2
Ria tipi için İstanbul Boğazı'nı, Limanlı tipi için Marmara'nın kuzeyindeki lagünleri (gölleri) gözünüzün önüne getirin.
3
Temel fark, deniz suları altında kalmadan önceki arazi yapısının 'engebeli bir vadi' mi yoksa 'alçak bir düzlük' mü olduğudur.

Practice More

Dalmaçya kıyı tipinin, Ria kıyı tipinden farkını dağların uzanış yönü ve ada oluşumu açısından inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question