Question

Difficulty: HardBuzul Şekilleri

Türkiye'de yer şekillerinin gelişiminde Kuvaterner (44. Jeolojik Zaman) buzullaşmalarının etkisi, dağların mutlak ve özel konum özelliklerine göre çeşitlilik göstermektedir. Buzul aşınım ve birikim şekillerinin bir dağ kütlesinde görülebilmesi için, o kütlenin yükseltisinin ilgili dönemdeki 'kalıcı kar sınırını' aşmış olması gerekmektedir. Enlem etkisine bağlı olarak kuzeyden güneye gidildikçe bu sınırın yükselmesi, bazı güney dağlarımızın belirli bir yükseltiye sahip olmasına rağmen buzul izlerinden yoksun kalmasına neden olmuştur.

Buna göre, aşağıdaki dağ kütlelerinden hangisinin zirve kesimlerinde, Kuvaterner buzullaşmasına ait sirk çukuru veya moren setleri gibi şekillere rastlanması beklenmez?

  1. A
    Uludağ
  2. B
    Kaçkar Dağları
  3. Nur DağlarıAnswer
  4. D
    Erciyes Dağı
  5. E
    Yalnızçam Dağları

Answer

Nur (Amanos) Dağları, Türkiye'nin güneyinde yer aldığı için kalıcı kar sınırının oldukça yüksek olduğu bir konumdadır ve 22622262 metrelik yükseltisi Kuvaterner'deki buzullaşma sınırının altında kaldığı için buzul şekillerine sahip değildir.
Nur Dağları (Amanoslar), Türkiye'nin en güneyinde yer alan dağ kütlelerinden biridir. Kalıcı kar sınırı enleme bağlı olarak güneyde çok daha yüksektir (Kuvaterner'de yaklaşık 27002700 m). Nur Dağları'nın zirvesi (22622262 m) bu sınırın altında kaldığı için sirk, moren veya hörgüç kaya gibi buzul şekilleri bu dağda oluşmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Buzullaşma ve Enlem İlişkisini Analiz Etme
Enlem etkisiyle güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklık düşer ve kalıcı kar alt sınırı deniz seviyesine yaklaşır.
Buzul şekillerinin oluşabilmesi için dağın yükseltisinin, bulunduğu enlemdeki kalıcı kar sınırından fazla olması gerekir.
2
Dağların Konum ve Yükseltilerini Karşılaştırma
Uludağ (25432543 m) kuzeyde olduğu için sirk buzulu bulundururken, Nur Dağları (22622262 m) güneyde olduğu için buzul sınırının altında kalmıştır.
Güneydeki Nur Dağları'nın yükseltisi, Akdeniz kuşağındaki Kuvaterner kar sınırı olan yaklaşık 27002700 metreyi aşamamıştır.
3
Sonuca Ulaşma
Nur Dağları'nda buzul şekli bulunmaz.
Yükselti ve enlem arasındaki uyumsuzluk, bu dağın buzullaşma dönemlerinden etkilenmesini engellemiştir.

Key Concept

Kalıcı Kar Sınırının Enlem ve Yükselti ile İlişkisi

Practice More

Türkiye'deki dağların kalıcı kar sınırlarının bugünkü durumu ile Kuvaterner'deki durumunu kıyaslayan sorulara çalışabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question