Examkin

Question

Difficulty: HardBuzul Şekilleri

Türkiye'de Kuvaterner (Dördüncü Jeolojik Zaman) buzullaşmasına ait sirk, moren ve hörgüt kaya gibi izlerin görüldüğü alt sınır, Karadeniz Dağları'nın kuzey yamaçlarında 22002200-23002300 metrelere kadar inerken, Toros Dağları'nda bu sınır 27002700-28002800 metredir. Ancak Türkiye'nin en doğusundaki yüksek dağlık kütlelerde, buzul izlerine rastlanan yükselti sınırı enleme bağlı beklentinin aksine 30003000 metrenin üzerine çıkmaktadır.

Buna göre, Doğu Anadolu'nun doğusundaki yüksek dağlarda buzul aşındırma ve biriktirme şekillerinin enlem etkisine aykırı olarak daha yüksek seviyelerde başlamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Karasallığın şiddetli olması ve nem miktarının azlığıAnswer
  2. B
    Dağların uzanış doğrultusunun bakı etkisini ortadan kaldırması
  3. C
    Ortalama yükseltinin fazla olması nedeniyle sıcaklığın düşmesi
  4. D
    Jeolojik yapının aşınmaya karşı dirençli volkanik kayaçlardan oluşması
  5. E
    Enlem faktörüne bağlı olarak güneş ışınlarının geliş açısının küçülmesi

Answer

Buzul sınırının Doğu Anadolu'da enleme aykırı olarak yükselmesinin temel nedeni karasallık ve nem azlığıdır.
Türkiye'de buzul sınırının dağılışında enlem temel faktör olsa da Karadeniz yamaçlarında nemli hava kütlelerinin etkisiyle bol kar yağışı sınırı aşağı (22002200 m) çeker. Doğu Anadolu'da ise hava çok soğuk olmasına rağmen nem azlığı nedeniyle kar birikimi yetersiz kalır, bu da buzul oluşum sınırının 30003000 metrenin üzerine çıkmasına yol açar. Bu durum karasallık ve nem azlığı ile açıklanan bir özel konum sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Buzul sınırını etkileyen faktörleri analiz et.
Buzul sınırı sıcaklığa (enlem ve yükselti) ve nem miktarına (yağış) bağlıdır.
Kalıcı kar ve buzul oluşumu için düşük sıcaklığın yanı sıra eriyen kardan daha fazla kar birikmesi gerekir.
2
Enlem etkisini Türkiye geneli için değerlendir.
Enlem arttıkça (kuzeye gidildikçe) sıcaklık düşer, buzul sınırının deniz seviyesine yaklaşması (alçalması) beklenir.
Matematik konum gereği kuzeydeki dağlarda buzul izleri daha alçaklarda bulunmalıdır.
3
Doğu Anadolu'daki özel konumu değerlendir.
Doğu Anadolu, deniz etkisinden uzak ve aşırı karasaldır.
Nem azlığı kar birikimini engellediği için, buzul oluşumu ancak çok daha yüksek ve soğuk seviyelerde gerçekleşebilir.

Key Concept

Buzul Sınırı Üzerinde Nem ve Karasallık Etkisi

Hints

1
Buzul oluşumu için sadece 'soğuk' olması yeterli midir yoksa bir maddeye daha mı ihtiyaç vardır?
2
Denize yakın (nemli) yerlerde mi yoksa iç kesimlerdeki (kuru) yerlerde mi kar daha kolay birikir?
3
Doğu Anadolu'da sıcaklık çok düşük olmasına rağmen buzul sınırı neden kuzeydeki Karadeniz dağlarından daha yüksekte olabilir? Nem ve yağış farkını düşünün.

Practice More

Buzul sınırının kuzey ve güney yamaçlar arasındaki farkını (Bakı etkisi) inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 50s
Rate this question

Topics

Buzul Şekilleri

More questions from this topic