Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Anadolu Yarımadası'nın III.III. Jeolojik Zaman sonlarında dış kuvvetlerin etkisiyle geniş ölçüde aşınarak deniz seviyesine yakın bir platform (peneplen) haline gelmesi ve ardından Kuvaterner'de (IV.IV. Zaman) epirojenik hareketlerle kütlesel olarak yükselmesi, ülkenin günümüzdeki morfolojik karakterini belirlemiştir. Bu jeolojik süreç, Türkiye'de görülen aşağıdaki özelliklerden hangisinin ortaya çıkmasında doğrudan etkili olmuştur?

  1. Akarsuların yataklarını derine doğru aşındırması ve hidroelektrik potansiyellerinin artmasıAnswer
  2. B
    Dağ kuşaklarının genel olarak doğu-batı doğrultusunda uzanış göstermesi
  3. C
    Taş kömürü havzalarının Zonguldak ve çevresinde yoğunlaşması
  4. D
    Linyit ve bor mineralleri yataklarının ülke genelinde yaygın bulunması
  5. E
    Karstik yer şekillerinin Akdeniz kuşağındaki kalkerli arazilerde gelişmesi

Answer

Anadolu'nun toptan yükselmesi sonucunda akarsuların yataklarını derine aşındırması ve enerji potansiyellerinin artması
Türkiye arazisinin III.III. Zaman sonunda peneplen haline gelip IV.IV. Zaman başında toptan yükselmesi, akarsuların yataklarını yeniden ve derinden aşındırmasına neden olmuştur. Bu durum, Türkiye'deki akarsuların yüksek enerji potansiyeline sahip olmasının ve derin çentik vadiler oluşturmasının temel nedenidir.

Step-by-Step Solution

1
Epirojenik hareketin sonucunu belirle
Toptan yükselme (Epirojenez)
Soru kökünde belirtilen deniz seviyesine yakın düzlüğün yükselmesi, epirojenik bir harekettir.
2
Yükselmenin akarsular üzerindeki etkisini analiz et
Akarsu gençleşmesi (Rejuvenasyon)
Arazi yükseldiğinde akarsu ile deniz seviyesi (taban seviyesi) arasındaki fark artar, bu da akarsuyun aşındırma gücünü artırır.
3
Mevcut yer şekilleriyle ilişkilendir
Derin vadiler ve yüksek enerji potansiyeli
Türkiye'deki akarsuların çoğunlukla dar ve derin vadilerde akması ve yüksek debili olması bu gençleşmenin doğrudan bir sonucudur.

Key Concept

Epirojenez ve Akarsu Gençleşmesi İlişkisi

Hints

1
Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla olmasının nedenini düşünün.
2
Bir arazi blok halinde yükselirse, o arazideki akarsuların akış hızı ve aşındırma gücü nasıl değişir?
3
Peneplen haline gelmiş bir arazinin tekrar yükselmesi 'gençleşme' olarak adlandırılır.

Practice More

Epirojenez ve orojenez farklarını pekiştirmek için Alp-Himalaya kıvrım sisteminin oluşum evrelerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Türkiye'deki platoların yüksekte olmasının nedenini sorgulayarak da doğru cevaba ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question