Examkin

Question

Difficulty: HardBüyük Selçuklu Devleti Siyasi Tarihi

Büyük Selçuklu Devleti'nde Sultan Melikşah'ın 1092 yılında vefatının ardından oğulları arasında başlayan ve devleti uzun süre istikrarsızlığa sürükleyen taht mücadeleleri, 1104 yılında Berkyaruk ve Muhammed Tapar'ın ülkeyi resmen paylaşmasıyla bir uzlaşıya varmıştır. Bu paylaşım antlaşması, Büyük Selçuklu siyasi yapısı üzerinde nasıl bir hukuki ve siyasi değişim yaratmıştır?

  1. A
    Eski Türk devlet geleneği olan veraset sisteminden tamamen vazgeçilerek mutlak merkeziyetçi bir yönetim modeline geçilmesi.
  2. Devletin tek bir merkezden yönetilme idealinin hukuken sona ermesi ve imparatorluk bütünlüğünün yerini bölgesel Selçuklu melikliklerine bırakması.Answer
  3. C
    Abbasi halifesinin dünyevi yetkilerini geri kazanarak Selçuklu sultanları üzerindeki siyasi vesayetini yeniden tesis etmesi.
  4. D
    Anadolu Selçuklu Devleti'nin bu bölünmeyi reddederek Büyük Selçuklu merkezine tam bağlılık yemini etmesi ve Batı yönlü fetihleri durdurması.
  5. E
    Devlet yönetiminde İranlı bürokratların etkisinin kırılarak tamamen göçebe Türkmenlerden oluşan yeni bir idari yapının kurulması.

Answer

Devletin tek bir merkezden yönetilme idealinin hukuken sona ermesi ve imparatorluk bütünlüğünün yerini bölgesel Selçuklu melikliklerine bırakması.
Doğru cevap olan ifade, 1104 Antlaşması'nın merkeziyetçi yapıdan uzaklaşılarak devletin resmen bölünmesini tescillediğini vurgular. Bu durum, Selçuklu sultanlarının artık tüm coğrafyaya tek bir merkezden hükmedemediğini ve siyasi birliğin hukuken bozulduğunu göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Melikşah sonrası dönemi (1092-1118) analiz etme.
Melikşah'ın ölümüyle başlayan 'Fetret Devri', Selçuklu birliğini sarsan uzun süreli bir iç savaş dönemidir.
Soruda bahsedilen 1104 yılındaki gelişmenin tarihsel arka planını anlamak gerekir.
2
1104 Antlaşması'nın içeriğini değerlendirme.
Antlaşma ile Berkyaruk ve Muhammed Tapar toprakları resmen paylaşmış, halife de bu iki hükümdarın sultanlığını onaylamıştır.
Belgenin siyasi niteliğini belirlemek için kimler arasında ve ne amaçla yapıldığını saptamak gerekir.
3
Antlaşmanın imparatorluk yapısı üzerindeki etkisini yorumlama.
Resmi bir paylaşım, 'Büyük' (birleşik) Selçuklu sıfatının sadece kağıt üzerinde kalmasına ve devletin fiilen federal/parçalı bir yapıya dönüşmesine neden olmuştur.
Kısa vadeli barışın, uzun vadeli siyasi sonuçlarını (parçalanma) tespit etmek hedeflenir.

Key Concept

Büyük Selçuklu Devleti'nde Merkezi Otoritenin Zayıflaması ve Siyasi Parçalanma

Hints

1
Melikşah'ın ölümünden sonra devletin tek bir merkezden yönetilip yönetilmediğini düşünün.
2
İki sultanın aynı anda tahtta olduğu bir sistemde merkezi otorite mi güçlenir yoksa parçalanma mı başlar?
3
Bu antlaşma, Sultan Sencer'in sonraki yıllarda Horasan merkezli yeni bir düzen kurmasına kadar süren 'resmi bölünme' belgesidir.

Practice More

Sultan Sencer'in devleti yeniden toparladığı dönemi ve sonrasında gelen Katvan Savaşı'nı inceleyerek siyasi döngüyü tamamlayabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Büyük Selçuklu Devleti Siyasi Tarihi

More questions from this topic