Question

Difficulty: HardI. Dünya Savaşı Taarruz Cepheleri (Kafkas ve Kanal)

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin doğrudan taarruz inisiyatifiyle açtığı Kafkas ve Kanal cepheleri; askerî operasyonları, cephe gerisindeki güvenlik tedbirleri, ideolojik hedefleri ve savaşın son safhasındaki diplomatik gelişmeleri bakımından çok yönlü sonuçlar doğurmuştur.

Bu iki taarruz cephesinin gelişim süreci ve ortaya çıkardığı sonuçlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Kanal Harekâtı ile Turancılık ideolojisi doğrultusunda Orta Asya Türk dünyasıyla kara bağlantısı kurmak amaçlanırken; Kafkas Cephesi'nde yalnızca Panislamizm anlayışıyla İngilizlerin Mısır'daki hâkimiyetine son verilmesi hedeflenmiştir.
  2. B
    Kafkas Cephesi'ndeki askerî mücadeleler Gümrü Antlaşması ile nihayete erdirilerek doğu sınırları kesinleşmiş ve buradaki ordu birliklerinin tamamı doğrudan Kanal Cephesi'ne sevk edilmiştir.
  3. Kafkas Cephesi'nde yaşanan ağır askerî kayıplara ve toprak çekilmelerine rağmen Rusya'da yaşanan ihtilal sonrasında imzalanan antlaşmayla 1878'de kaybedilen vilayetler geri alınırken; Kanal Cephesi'ndeki taarruzların başarısızlığı Osmanlı ordusunun geri çekilerek bölgede savunma hattına geçmesine yol açmıştır.Answer
  4. D
    Sarıkamış Harekâtı'nın hemen ardından imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile Doğu Anadolu'daki Rus işgali sonlandırılmış ve Kafkas Cephesi Osmanlı Devleti'nin kesin askerî zaferiyle sonuçlanmıştır.
  5. E
    Kafkas Cephesi'nde yaşanan güvenlik zafiyetini gidermek amacıyla çıkarılan Sevk ve İskân Kanunu (Tehcir), bölgede faaliyet gösteren Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin çalışmalarını engellemek amacıyla yürürlüğe konmuştur.

Answer

Kafkas Cephesi'nde yaşanan ağır askerî kayıplara ve toprak çekilmelerine rağmen Rusya'da yaşanan ihtilal sonrasında imzalanan antlaşmayla 1878'de kaybedilen vilayetler geri alınırken; Kanal Cephesi'ndeki taarruzların başarısızlığı Osmanlı ordusunun geri çekilerek bölgede savunma hattına geçmesine yol açmıştır.
Kafkas Cephesi'nde Osmanlı ordusu Sarıkamış Harekâtı ile ağır bir mağlubiyet almış ve Doğu Anadolu'da geniş toprak kayıpları yaşamıştır. Buna karşın, 1917'de Rusya'da meydana gelen Bolşevik İhtilali dengeleri değiştirmiş; savaştan çekilen Sovyet Rusya ile imzalanan 3 Mart 1918 Brest-Litovsk Antlaşması sayesinde Osmanlı Devleti 1878 Berlin Antlaşması ile kaybettiği Kars, Ardahan ve Batum'u (Elviye-i Selâse) geri almıştır. Kanal Cephesi'nde ise yapılan iki taarruz harekâtı başarısız olmuş, İngilizlerin karşı taarruza geçmesiyle Osmanlı kuvvetleri Sina Çölü'nden çekilerek Filistin-Suriye savunma hattına geçmek zorunda kalmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Taarruz cephelerinin (Kafkas ve Kanal) açılma amaçlarını, hedeflenen ideolojileri ve harekât süreçlerini analiz etmek
Kafkas Cephesi'nde Turancılık ve Bakü petrolleri hedeflenmiş; Kanal Cephesi'nde ise İngiltere'nin Uzak Doğu sömürge yollarını kesmek, Mısır'ı geri almak ve İslamcılık fikrinden yararlanmak amaçlanmıştır.
Her iki cephenin stratejik amaçları ve ideolojik arka planı doğru analiz edilmelidir.
2
Kafkas Cephesi'nin askerî, idari ve diplomatik neticelerini değerlendirmek
Sarıkamış Harekâtı sonrası Doğu Anadolu geniş çapta Rus işgaline uğramış ve cephe gerisinde güvenliği sağlamak için 1915 Sevk ve İskân Kanunu çıkarılmıştır. Ancak 1917 Bolşevik İhtilali ile Rusya savaştan çekilmiş ve 3 Mart 1918 Brest-Litovsk Antlaşması ile Elviye-i Selâse (Kars, Ardahan, Batum) Osmanlı'ya iade edilmiştir.
Osmanlı Devleti'nin fiilen mağlup olduğu bir cephede diplomatik konjonktür sayesinde toprak kazandığı tespiti yapılmalıdır.
3
Kanal Cephesi'nin askerî seyrini ve dönüşümünü değerlendirmek
Cemal Paşa komutasındaki I. ve II. Kanal taarruzları lojistik yetersizlikler ve çöl şartları nedeniyle başarısız olmuş, Osmanlı ordusu Sina Çölü'nü terk ederek geri çekilmek zorunda kalmış ve cephe bir savunma cephesine (Suriye-Filistin) dönüşmüştür.
Kanal harekâtlarının sonuçsuz kalmasının savunma cephelerinin açılmasına zemin hazırladığı bilinmelidir.
4
Verilen seçenekleri tarihsel olgular, antlaşmalar ve kavramlar ışığında karşılaştırmak
Kafkas'ta diplomatik kazanım ile Kanal'da savunmaya dönüşüm sürecini bir arada ve doğru aktaran değerlendirme doğrulanmıştır.
Kavramsal ve kronolojik yanılgılardan arındırılmış doğru senteze ulaşılır.

Key Concept

I. Dünya Savaşı Taarruz Cephelerinin (Kafkas ve Kanal) Çok Yönlü Askerî, Siyasi, İdari ve Diplomatik Sonuçları

Hints

1
Her iki cephenin de Osmanlı Devleti'nin taarruz inisiyatifiyle açıldığını, ancak zamanla askerî gidişatın ve diplomatik konjonktürün farklı sonuçlar doğurduğunu göz önünde bulundurunuz.
2
Kafkas Cephesi'nde yaşanan rejim değişikliğinin (Bolşevik İhtilali) yarattığı diplomatik antlaşmayı (Brest-Litovsk) ve Kanal taarruzlarının başarısızlığı sonrası cephenin hangi savunma hattına dönüştüğünü hatırlayınız.
3
Kafkas Cephesi mağlubiyetle başlamasına rağmen 1878'de kaybedilen Elviye-i Selâse'nin geri alınmasıyla sonuçlanmış; Kanal Cephesi ise başarısız olarak Suriye-Filistin savunmasına evrilmiştir.

Practice More

Mustafa Kemal'in Kafkas Cephesi'ndeki görevini (16. Kolordu Komutanlığı) ve Muş ile Bitlis'i geri alma başarısını konu alan analiz soruları incelenebilir.

Alternative Method

Neden-sonuç ve kronoloji analizi: Kafkas için 'Sarıkamış -> Rus İşgali -> Bolşevik İhtilali -> Brest-Litovsk ile Kars, Ardahan, Batum'un kazanılması' akışını; Kanal için 'Süveyş Taarruzları -> Başarısızlık -> Sina'dan çekilme ve Suriye-Filistin Savunması' akışını karşılaştırarak doğru seçeneği belirleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question