Examkin

Question

Difficulty: Very hardAsya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti)

Asya Hun Devleti'nde Mete Han döneminde hayata geçirilen '1010'lu sistem', sadece askeri bir disiplin aracı değil; aynı zamanda her boydan gelen savaşçıların kendi beylerinden koparılarak merkezi bir hiyerarşiye dahil edildiği köklü bir idari reformdur. Bu uygulama ile boy beylerinin kendi kabileleri üzerindeki askeri tekeli zayıflatılmış, boylar devleti oluşturan 'özerk yapılar' olmaktan ziyade merkezi otoriteye bağlı 'idari birimler' niteliği kazanmaya başlamıştır.

Bu idari dönüşümün, Türk devlet geleneği açısından doğurduğu en kapsamlı kurumsal sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    İkili teşkilat yapısının terk edilerek mutlak merkeziyetçi bir yönetim anlayışına geçilmesi
  2. B
    Kut anlayışının hanedanın kutsallığından ziyade ordunun liyakatine dayalı bir meşruiyet zeminine kayması
  3. Siyasi meşruiyetin boyların rızasına dayalı federatif bir yapıdan, merkezi askeri-bürokratik bir imparatorluk modeline evrilmesiAnswer
  4. D
    Kurultay'ın bir karar organı olma vasfını kaybederek tamamen hükümdarın emirlerini onaylayan sembolik bir meclise dönüşmesi
  5. E
    Veraset sistemindeki belirsizliklerin giderilerek tahtın en yaşlı hanedan üyesine geçmesi kuralının kesinleşmesi

Answer

Siyasi meşruiyetin boyların rızasına dayalı federatif bir yapıdan, merkezi askeri-bürokratik bir imparatorluk modeline evrilmesi
Mete Han'ın uyguladığı onlu sistem, askeri bir düzenleme olmanın ötesinde boy beylerinin kendi kabileleri üzerindeki otonom askeri ve siyasi güçlerini törpülemiştir. Bu durum, devleti gevşek bir kabile ittifakından (boylar federasyonu), tüm askeri ve idari unsurların merkezi otoriteye (Kağan'a) doğrudan bağlandığı bir 'imparatorluk' yapısına dönüştürmüştür. Siyasi meşruiyet artık sadece boy beylerinin rızasına değil, merkezin kurduğu bu bürokratik-askeri hiyerarşinin başarısına dayanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İslamiyet öncesi Türk devletlerinde 'boylar' arasındaki siyasi ilişkinin niteliğini analiz etmek.
Devletin başlangıçta boy beylerinin kendi kabileleri üzerindeki askeri ve siyasi otoritesine dayanan federatif (gevşek) bir yapıya sahip olduğu görülür.
Boylar, kendi iç işlerinde serbesttir ve beylerine sadıktır; bu durum merkezi otoriteyi sınırlandıran bir unsurdur.
2
Mete Han'ın 'onlu sistem' ile getirdiği merkezi hiyerarşinin idari etkisini değerlendirmek.
Onlu sistem, askerleri boy aidiyetinden koparıp merkezin atadığı komutanlara bağlayarak boy beylerinin askeri tekelini kırmıştır.
Sadakatin boy beyinden ziyade doğrudan 'Kağan'a ve onun kurduğu hiyerarşiye yönlendirilmesi amaçlanmıştır.
3
Bu dönüşümün kurumsal sonucunu sentezlemek.
Gevşek boylar birliği yerini, merkeziyetçi bir imparatorluk modeline bırakmıştır.
Askeri-idari gücün merkezileşmesi, devletin kurumsal kapasitesini artırarak kabile temelli yapıdan imparatorluk aşamasına geçişi sağlamıştır.

Key Concept

Boylar Federasyonundan İmparatorluğa Geçiş

Hints

1
Boyların kendi iç işlerinde bağımsız olması ile merkeze bağlı bir orduda erimesi arasındaki farkı düşünün.
2
Onlu sistem, bir askeri birlik içinde farklı boylardan kişilerin bulunmasını sağlayarak 'boy asabiyetini' (kabileciliği) nasıl kırmış olabilir?
3
Bu dönüşüm, devleti bir 'aşiretler toplamı' olmaktan çıkarıp 'merkezi bir siyasi güç' haline getirmektedir.

Practice More

Mete Han'ın 'Vatan Sevgisi' ile ilgili Tunguzlar olayını, kut inancının 'toprak' ve 'halkın refahı' ile ilişkisi üzerinden tekrar inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti)

More questions from this topic