Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Tarım

Türkiye'de tarımsal hammadde ile sanayi tesisleri arasındaki ilişkiyi en iyi yansıtan ürünlerden biri şeker pancarıdır. 19261926 yılında Uşak ve Alpullu'da başlayan şeker üretimi, günümüzde ülkenin pek çok iç kesimine yayılmıştır. Bu ürünün coğrafi dağılışı ve sanayi ile entegrasyonu belirli doğal ve ekonomik kurallara dayanır.

Şeker pancarı tarımı ve şeker sanayisinin Türkiye'deki genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

  1. A
    Üretim alanları ile fabrikalar arasındaki mesafe, ürünün hasat sonrası ağırlık kaybetmesi ve bozulabilir olması nedeniyle oldukça kısadır.
  2. B
    Fabrika atığı olan küspe, besleyici bir yem kaynağı olduğu için şeker fabrikalarının çevresinde ahır (besi) hayvancılığı faaliyetleri yoğunlaşmıştır.
  3. C
    Doğal yetişme ortamı olarak yaz yağışı veya sulama istediği için İç Anadolu, üretimde Türkiye genelinde ilk sırada yer almaktadır.
  4. Ulaşım avantajı ve ihraç potansiyelinin yüksek olması nedeniyle en yoğun ekim alanları Ege ve Akdeniz kıyı kuşağındaki liman şehirleridir.Answer
  5. E
    Tarımsal üretimde verimliliği artırmak ve arz-talep dengesini korumak amacıyla üretim alanları devlet kontrolünde (kota sistemi) belirlenmektedir.

Answer

Ulaşım avantajı ve ihraç potansiyeli gerekçesiyle kıyı bölgelerinde yoğunlaştığını savunan ifade yanlıştır.
Şeker pancarı tarımı Türkiye'nin kıyı kuşaklarında değil, iç kesimlerinde yoğunlaşmıştır. Bunun iki ana sebebi vardır: Birincisi, kıyı bölgelerindeki yüksek nemin şeker oranını düşürmesi; ikincisi ise bu bölgelerde pamuk, zeytin, turunçgil gibi daha yüksek gelir getiren ürünlerin şeker pancarı ile rekabet etmesidir. Ayrıca şeker pancarı hammadde olarak ihraç edilmediği için liman şehirlerinde bulunma zorunluluğu yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Ürünün fizyolojik isteklerini analiz etme
Şeker pancarı yüksek nemden ziyade, sulama imkanı olan yarı kurak bölgeleri ve şeker birikimi için güneşlenmeyi sever.
Kıyı bölgelerindeki aşırı nem şeker oranını (polar değerini) düşürdüğü için üretim iç kesimlerde daha verimlidir.
2
Ekonomik rekabeti değerlendirme
Kıyı bölgelerinde (Akdeniz ve Ege) mısır, pamuk ve turunçgiller gibi birim alandan kazancı daha yüksek ürünler tercih edilir.
Çiftçiler kısıtlı arazide en yüksek geliri sağlayan ürüne yöneldiği için şeker pancarı bu bölgelerde geride kalmıştır.
3
Sanayi-mekan ilişkisini kurma
Şeker pancarı ham haliyle ihraç edilen bir ürün değildir; fabrikada işlendikten sonra şeker olarak tüketime sunulur.
Liman yakınlığı hammaddenin taşınması için bir avantaj değil, maliyetli bir süreçtir.

Key Concept

Şeker Pancarı Tarımı ve Sanayi Entegrasyonu

Hints

1
Şeker pancarının en çok hangi bölgede yetiştiğini ve kıyı bölgelerinde neden az tercih edildiğini düşünün.
2
Kıyı bölgelerindeki nem oranı şeker pancarının kalitesini nasıl etkiler? Ayrıca çiftçi, şeker pancarı yerine daha karlı ne ekebilir?
3
Şeker pancarı 'hammaddeye yakınlık' isteyen bir üründür ve liman şehirleri genellikle şeker pancarının ana üretim merkezi değildir.

Practice More

Şeker pancarı tarımının olduğu yerlerde besi hayvancılığının gelişmesi ile küspe arasındaki ilişkiyi diğer sanayi kolları (örneğin yağ sanayi ve hayvancılık) ile karşılaştırarak çalışabilirsiniz.

Alternative Method

Ürünün 'bozulabilirlik' ve 'polar değeri' (şeker oranı) kavramlarını hatırlayarak, bunların deniz etkisinden uzak iç bölgelerle uyumlu olduğunu kavrayabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question